Assam | Iap sawngut na ka JE ha GMCH | Lap ka jingwadbniah ba jur eh ka jingpang ha Assam hapoh Ri

Guwahati, Jylliew 14: Ka jingpang Japanese Encephalitis (JE) kala shim haduh saw ngut ki mynsiem briew ha Gauhati Medical College and Hospital (GMCH) mynta u snem, wat haba ka jingwad bniah thymmai jong ki stad saian ka la maham ba ka Assam ka dang ïai bteng ban shah ktah bha hapoh ka ri.

U Superintendent ka GMCH u Dr Devajit Choudhury u la ïathuh ba ki don 11 ngut ki nongpang JE kiba la shah sumar ha kane ka hospital naduh u bnai Iaiong.

“Tad haduh ka sngi Thohdieng, la don saw ngut ki nongpang kiba la khlad noh, katba lai ngut ki la mih na hospital hadien ba ki la koit,” u la ong.

Ki la don saw ngut ki nongpang, kynthup ïa arngut ki khynnah bad arngut ki rangbah, kiba dang shah sumar haduh mynta.

Napdeng kiba khlad dang shen u dei u Narbahadur Chetry uba 30 snem ka rta na Panikhiti, uba la shah sumar ha GMCH ha ka 6 tarik Jylliew bad hadien la lap ba u don ia ka jingpang JE. Uwei pat u lanot, u dei u Subhash Chandra Baishya, uba 58 snem ka rta, uba dei na Barpeta district bad ula khlad noh ha ka sngi Thohdieng.

Kiba bun ki nongpang kiba la shah sumar mynta u snem ki dei kiba wan na Kamrup district. Na ki 11 ngut kidei kiba shah sumar ha GMCH, 6 ngut kidei kiba na Kamrup Rural, kiba kynthup na Chaygaon, Mirza bad na Jyotikuchi.

U Dr Choudhury u la pyntip ruh ba kumba 23 haduh 24 ngut ki nongpang Acute Encephalitis Syndrome (AES) ki dang shah sumar mynta ha katei ka Hospital.

Kane ki jingiap ka wan ha ka por ba ki nongwad bniah ki dang pynsngew ia ka jingma bad ka jingsngewkhia halor kane ka jingpang ka JE kaba nang kiew ha ka Assam.

Ka kot ba dang shen kaba la pynmih ha ka Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene ka la batai ïa ka jingpur jong kane ka jingpang ha Assam ha u snem 2025 kum kawei na ki jingeh ba shyrkhei tam ha ka koit ka khiah jong ki paidbah ha India bad ka la pan ïa ki jingïarap ba kyrkieh.

Katkum ka jingwad bniah da ka Sabrina Sultana Rahman bad ka Biswa Prasun Chatterji, ka Assam ka la ïoh jingkheiñ ïa 389 ngut ki nongpang JE ba la pynshisha da ka Laboratory bad 72 ngut kiba ïap ha u snem 2025, kaba long haduh shiteng na ki nongpang ba la pyntip ha India bad kiba bun eh ki jingïap kiba ïadei bad ka JE ha ka ri baroh kawei.

Ki nongwad bniah ki la kdew ba ïa ka JE la pyntip na ki 33 tylli na ki 35 tylli ki district jong ka Assam, da kaba lait tang ïa ka Dima Hasao bad ka Hailakandi. Ka jingheh jong ka jingsaphriang ka la long kaba kongsan haduh katta katta ba ki ri kum ka Australia bad Bhutan ki la ai jingmut ïa ki nongleit jingleit ba kin ïoh ïa ka jingai dawai shwa ban leit sha Assam.

Da kaba batai ïa kane ka jingpang kum ka sakhi jong ka”entrenched epidemiological vulnerability” ne ka “jingma ha ka liang ka jingpang ba saphriang”, ka jingpule ka la kdew ba wat hapdeng ki snem jong ka jingai tika bad ka public health campaigns, ka Assam ka dang ïai bteng ban ïakynduh ïa ki jingpang kiba ju wan biang.

Ka jingkit bad ka jingsngewkhia jong ka jingiap ruh ka dang jur bha. Palat 840 ngut ki briew ki la iap na ka jingpang Japanese Encephalitis ha Assam hapdeng u snem 2015 bad 2024. Ki jingiap ki poi sha ka 161 ngut ha u snem 2019, katba kiba iap ki long 96 ngut ha u snem 2022, bud sa 34 ngut ha u snem 2023 bad 53 ngut ha u snem 2024.

Ki nongwad bniah ki la pynpaw ruh ia ka jingkylla ha ka rukom ioh jingpang.Katba ki jingai tika ha kaba sdang ki pynleit jingmut ha ki khynnah, ki rangbah mynta ki don ka bynta kaba khraw jong ki jingpang, kaba pyni ba ki lad jingïada ki lah ban donkam ban bishar biang.

Ka Japanese Encephalitis ka dei kaba mih na u virus uba la saphriang lyngba ka Culex mosquitoes bad ka lah ban wanrah ia ka jingsma kaba jur ha ka jabieng (brain inflammation), ki jingeh ha ka bor pyrkhat (neurological complications) bad ka jingiap ha ki khep kiba jur bha.

Da ka jingwan ka aiom slap kaba pynlong ia ki jinglong kiba biang na ka bynta ka jingkha khun ki pyrjong (mosquito breeding), ki riew shemphang ka koit ka khiah ki la kyntu ban peitngor kaba kham khlain, ban ai dawai kyrpang ia ki briew bad ban pynsngewthuh paidbah ban iada na ka jingsaphriang shuh shuh jong kane ka jingpang.