Shillong, Jymmang 04: U samla Joziah Daman Laloo bad u Amos Chinminlun na St Anthony’s Higher Secondary School, Shillong, kiba ïoh bat ïa ka kyrdan kaba ar ha ka eksam HSSLC jong ka arts bad science, ki la ai burom ïa ka jingtista ban khreh kot bad ka jingkyrshan na ka iing ka sem halor ka jingjop jong ki.
U samla Joziah uba la ioh 455 Marks ha ka arts, u thmu ban bteng ia ka jingpule kaba kham shalor ha ka Literature.
“Nga dang pyrshang na ka bynta ka Major ha ka English & Literature bad nga la thmu ban long Professor”, u la ong.
Halor ki jingpynkhreh iaka eksamin, u samla Joziah u la maham pyrshah ia ka rukom pule kaba long tang kawei ka rukom. “Nga tharai ba ka jingsngewthuh bakla ba ki briew ki don ka long ba phi hap ban pule da ki kynta ha ka shisien pule bad watla kata ka lah ban long kaba shisha ha ki katto katne ki khep, nga sngew ba kam dei kaba shisha na ka bynta baroh”, la ong u samla Joziah.
“Na ka bynta jong nga shimet, nga pule ha kano kano ka por ba nga sngewdei bad nga la shim por ruh ban shongthait ha kano kano ka por ba nga sngew donkam. Nga tharai ba uwei pa uwei u donkam ban wad la ka jong ka jong ka rukom pule kot”
U la bynrap, “Ki briew bunsien ki peit ia ki ba wan shakhmat kum ki samla pule kiba biang tam bad ki hap ban bud ia ka rukom pule jong ki hynrei ym baroh kiba lah ban aiti ha kajuh ka rukom kaba kiwei pat ki briew ki don. Kumta nga kwah ban ai jingmut ia kiwei pat ki samla pule, ka long kaba donkam ba don ia ka rukom pule kot kaba treikam bha”.
Naka liang u samla Amos Chinminlun uba ioh bat iaka kyrdan ba ar haka science u la kamai 464 Marks.
“Nga sngewkmen shisha, mynta ka dei ka por jong ka jingsarong bad jingsngewkmen kaba khraw na ka bynta jong nga, ka ïing ka sem bad ka skul jong nga baroh kawei bad ngam lah ban batai kumno nga sngew mynta ha kane ka khyllipmat namar nga la dap palat da ka jingkmen” u la ong.
Haba ai burom ïa ka jingjop jong u, u Chinminlun u la ong, “Nyngkong eh dei u Blei uba donbor baroh, Nga ngeit ba u Blei u la kyrkhu ïa nga da kine ki sap pule kot bad kumta ka jingthmu ba kongsan jong nga ka long ban trei shitom katba lah khnang ba ngan lah ban pyndonburom ïa ka kyrteng jong u lyngba ka sap kaba u la kyrkhu ïa nga.”
U samla Chinminlun ula ai khublei ruh ïa la ki kmie ki kpa namar ka jingaiti lut kaba ki la leh na ka bynta jong u bad ïa ki nonghikai jong u. “Ki kloi ban iarap ia nga ha kano kano ka por, ki ialam ia nga kumno ba nga dei ban pynkhreh bad dei na kata ka daw ba nga sngewnguh shisha ia ki ruh kumjuh”, u la ong.
“Kumjuh ruh, nga hap ban ai khublei ïa ki paralok jong nga namar nga ngeit ba ka kynhun kaba phi don bad pynlut por ka ktah shibun ïa phi. Ki paralok kiba nga la don ki long kiba bha tam na kiba bha tam bad namar jong ki nga la ïoh ban kiew ha bun ki liang bad dei na kata ka daw ba nga don hangne mynta ka sngi.”
Halor ka jingpynkhreh iaka eksamin, u samla Chinminlun u la ong, “Nga la sdang ia ka jingpynkhreh naduh ka sngi kaba nyngkong. Nga la pule kot man ka sngi daka ba buh katno kynta. Ha ka shiteng jong u bnai Nohprah nga la pyndep ia ka Syllabus jong nga. Hadien kata ka la long tang ka jingkhreh iaki kot”.
Haba kylli shaphang ki kor teknoloji, u samla Chinminlun ula ong ba u pyndonkam ia ki kor teknoloji da kaba jied.
“Hooid, nga sngew kumba nga shaniah ha ki da kaba pyndonkam ia ka internet ban wad bniah ia ki subject bapher bapher, nga pyndonkam ia ka Chat-GPT ruh kumjuh”, u la ong. “Ka shong ha u briew. Nga ngeit ba nga tip bha ialade, nga tip ba ngan lah ban pyndonkam iaki kor teknoloji katkum ka jingdonkam, hynrei na ka bynta kito ki bym lah ban tehlakam ialade, ka kham bha ba kin ym pyndonkam.”
Ula ong ba u dang thmu ban pule ia ka subject Economics.
