Shillong, Jymmang 12 : Ka jingpynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra jong ka Riti Synshar ka Ri kan dei ka mat treikam ba hakhmat duh ha Parliament, ong u kyrtong NPP bad President ka Khasi Author Society (KAS) Dr DRL Nonglait ha ka sngi Nyngkong na ka rynsan ialap elekshon shiteng samoi jong ka Shillong Lok Sabha ha Nongshillong, Eastern West Khasi Hills.
“Ngi (KAS) mih ban pynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra ha ka Riti Synshar ka Ri India” ong u Dr Nonglait haba ai jingkren ha ka jingialang.
“Ka Khasi Author Society ka dei ka society kaba trei shitom bha, kaba trei da ka met ba mynsiem. Ngi don ia ki dkhot na ki kynhun bapher bapher ha ka imlang sahlang. Nga ai khublei ia ki baroh namar ngi la trei shitom ban kyntiew ia ka ktien jong ngi bad ka thoh ka tar khlem ka jingnoh shilliang” ong u Dr Nonglait, uba la ialam ia ka KAS la 14 snem, bad ong “Ka jingpynioh ia ka jingithuh ia ka ktien Khasi ha Meghalaya ka dei u mawmer hynrei kam pat dei ka thong ba khatduh.
“Ngi la lah mynta ban pynlong ia ka ktien Khasi kum ka official language ka Meghalaya” ula ong.
Haba pynkynmaw ia ka jingialeh Jylla la ka jong, ula bynrap “Ka jingialeh ban ioh Jylla lajong kala sdang ha u snem 1960 ha ka por ba ka Assam ka pyrshang ban pynjari ia ka ktien Assamese ha baroh ki district ba hap hapoh Assam, kynthup ka United Khasi-Jaintia Hills District. Hynrei hadien ba ioh Jylla la ong, ngi klet noh ia ka ktien lajong. Mynta ngi la lah ban pyndonkam ia ka ktien lajong. Mynta ngi la lah ban thoh shithi sha ka Ophis u DC ha ka ktien Khasi, la u DC u dei u bar jylla ne u Khasi”.
U ong ba ka “thong ba khatduh ka long ban leit sha Delhi” ban kyntur ia ka jingioh jingithuh hapoh ka khyrnit ba phra” bad bynrap “Une un dei u mawmer ka jingjop hynrei um pat dei ka thong ba khatduh. Ka thong ba khatduh ka long ban leit sha Delhi”.
U Dr Nonglait ula kam ba ka jingdawa kala sahteng namar ka jingbym biang ka jingiatreilang hapdeng ka Jylla bad ki MP.
“….hadien ba shong bishar bha ia ki jingiakrren jong ka Lok Sabha, naduh u 1992 ngim shym la shem ia ka jingiatreilang bad ka jingiasngewthuh jingmut lang hapdeng u Myntri Rangbah ka Jylla bad ki MP” ula ong bad bynrap “Namar kata, ka jingdawa ban pynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit kaba phra kala sahteng noh”.
U Dr Nonglait ula iathuh ba u Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Snagma ula ai ka jingkular ban iatreilang. “Kane ka dei ka daw ba hakhmay eh bad ka kam ba nga kwah ban rah ha Parliament. U Myntri Rangbah jong ngi Conrad K Sangma ula kular ban ai ka jingiatreilang naduh mynta hi” ula ong.
“Haba u Myntri Rangbah bad ka Kynhun Myntri kila shimkhia bha, bad ki MP kiba leit shathie ki shimkhia lang, da kawei ka buit, kawei ka bor, kaweika sur bad kawei ka jingbahkhlieh, shisien ka sngi ngin sa lah ban ioh ia ka jingpynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra” ula ong.
Ula pynksan ba ka jingithuh da ka riti synshar kan plie ia shibun ki lad. “Shien ba la kynthup ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra, phin sa iohi ia ki jingkylla. Tang na ka jingithuh da ka riti synshar ia ka Khasi, bun ki Ophisar IAS kin mih manla u snem, ki Ophis IFS, ISS-namar kin lah ban iakhun ia ka eksam UPDS ha ka ktien Khasi” ula ong.
“Hadien ba pynlong ia ka ktien Khasi kum ka ktien ai jinghikai ha ki kyrdan college, kin sa lah ban pule ia baroh ki paper haka ktien lajong” ula bynrap.
Kiba iadonlang ha kane ka jingialap elekshon ki kynthup ia ki Symbud Myntri Rangbah-Bah Prestone Tynsong bad Bah Sniawbhalang Dhar, ki nongialam ka party, ki nongtrei bad nongkyrshan ka party.
 Dr DRL Nonglait ha ka sngi Nyngkong na ka rynsan ialap elekshon shiteng samoi jong ka Shillong Lok Sabha ha Nongshillong, Eastern West Khasi Hills.){kind=link}