-->

Nagaland | Ioh ka Eastern Nagaland kham bun ka bor, ym la ka jong ka Jylla : Batai ka FNTA

Date:

Share post:

Nagaland, Nailur 4: Ki hynriew tylli ki Eastern Distrik kin ioh ia ka kyrdan synshar hi kaba thymmai ryngkat bad ka bor thaw ain, synshar bad bor pisa tyngka. Hynrei ka Frontier Nagaland Territorial Authority kan sah hapoh ka jylla Nagaland.Hangne ka don ka jingmut jong ka jingpynbeit thymmai.

Ka Ïingdorbar Thawaiñ ka Jylla Nagaland ka la mynjur ïa ka aiñ Frontier Nagaland Territorial Authority (FNTA) Bill, 2026, kaba thaw ïa ka rukom synshar kaba thymmai na ka bynta ki hynriew tylli ki eastern district jong ka Nagaland.

Ka ain ka long kaba kongsan namar ka pyrshang ban weng ia ka jingdawa kaba la slem bha na ka thain na ka bynta ka jingsynshar laitluid kaba kham khraw ha ka sain pyrthei bad ka jingsynshar—khlem da thaw ia ka jylla kaba kyrpang.

Kaei ka FNTA ?
Ka Frontier Nagaland Territorial Authority ka dei ka bor synshar thain kaba la tyrwa ban synshar hi dalade na ka bynta ki hynriew tylli ki eastern distrik ba kynthup ia ka:
– Tuensang
– Mon
– Longleng
– Kiphire
– Noklak
– Shamator

Ka jingmut ka long ban wanrah ia ka jingshim rai kham jan bad ki briew ha ka thain bad ban ai ia ka eastern distrik ia ka jingsynshar kaba kham khraw halor ka roi ka par, ka jingsynshar bad ki katto katne ki kam thain.

Ha ka ktien kaba suk, ka FNTA ka long kham palat ban ia ka kynhun pynroi hynrei ka duna ban ia ka sorkar jylla la ka jong.

Balei la thaw ia ka FNTA?
Ka Sorkar Jylla ka la kdew ïa ki daw jong ka histori, ka jaka kaba eh bad ka jingduna ki marpoh khyndew kum ki daw balei ba ka Eastern Nagaland ka la sahdien na kiwei pat ki bynta jong ka jylla ha ka roi ka par.

Ka rukom treikam jong ka FNTA ka bud ïa ka jingïateh kular jong ka 5 tarik u Rymphang 2026 hapdeng ka Pdeng, ka Sorkar Nagaland bad ka Eastern Nagaland Peoples’ Organisation (ENPO).

Ka jingthmu ba la pynpaw ka long ban pynduna ia ka jingbym iahap ha ka roi ka par katba ka ailad ia ki briew jong ka thain Eastern Nagaland ban synshar kham bha ia ki mat kiba ktah ia ka thain.

Hato kane ka pynlong ia ka jylla la ka jong?
Em.

Kane ka long lehse ka mat kaba kongsan tam shaphang ka Bill.

Ki 6 tylli ki District kin dang sah kum ki bynta jong ka Nagaland.Ka FNTA kam thaw ia ka jylla thymmai, ka sorkar jylla ba la ka jong lane ka territorial unit ba kyrpang shabar ka Nagaland.

Ha ka jaka kata, ka thaw ia ka kyrdan synshar ba kham heh ha ka thain hapoh ka jinglong jong ka jylla kaba la don lypa.

Kumta, kiei ki bor kiba ka FNTA kan don?
Ka bor kan pyndonkam ia ka bor thaw ain, executive, administrative bad financial powers halor ki subject ba la pynkylla sha ka.

Kine ki kynthup ia ki bynta kum ki:
– School education up to higher secondary level
– Primary healthcare
– Agriculture
– Forests, except reserve forests
– Land records and revenue
– Rural development
– Tourism
– Water resources
– District roads
– Markets
– Sports
– Tribal affairs
– Village guards

Kane ka mut ba ki rai kiba iadei bad katto katne ki kam pynroi bad ki kam synshar ba man ka sngi lah ban nang kham shim lyngba ka bor synshar jong ka thain ban ia kaba pyniaid pura na ka nongbah jong ka jylla.

Kumno kan long ka FNTA?
Ka FNTA kaba la tyrwa kan don 62 ngut ki dkhot.
Napdeng kine:
40 ngut kin long ki dkhot ba la jied da u paidbah.
2 ngut kiba la shah thung ha u Lat ka jylla.

20 ngut ki MLA ka Nagaland kiba mihkhmat ia ki konstitwensi ha ki 6 tylli ki district ruh kin long ki dkhot jong ka bor synshar kum ki ex-officio members.

Hynrei kine ki MLA kin nym ioh ia ka hok thep vote ha ka FNTA.

Ka Bill ka ailad ruh ban buh kyrpang ia kawei na ka lai bynta jong ki shuki ba la jied na ka bynta ki kynthei.

Mano ban pyniaid ia ka FNTA?
Ia ka executive wing yn khlieh da u Chief Executive Member (CEM).

Ka Executive Council jong ka FNTA ka lah ban don haduh khyndai ngut ki dkhot, kynthup ia u CEM.

U CEM un don ia ka kyrdan kaba iaryngkat bad u Myntri Myntri na ka bynta ki jingthmu jong ka protocol.

Kane ka ai ia ka bor ia u nongsynshar sain hima sima uba don ka jingkitkhlieh ban pyniaid ia ki subject ba la buh hapoh ka jingsynshar jong u.

Naei ka pisa kan wan?
Ka jingsynshar hi ha ka liang ka pisa tyngka ka dei ka bynta kaba kongsan jong ka jingpynbeit.

Ka FNTA kan don kyrpang ia ka sub-head kaba heh ha ka mang tyngka jong ka Jylla, ha kaba yn mang pisa na ka bynta ka roi ka par bad ka jingsynshar jong ki 6 tylli ki district.
Ka Sorkar Jylla ka la ong ba ka jingai pisa kan shim khia ïa kiei kiei kiba kynthup ïa ka jingbun briew bad ka jingheh jong ka jaka.

La khmih lynti ruh ba kane ka sorkar kmie kan ai ïa ki Special Development Grant na ka bynta ki jingtei bad ki jingpynroi.

Ka jingpynlut ha ka jingpynroi jong ka bor synshar kan hap hapoh ka jingpeit bniah jong ka CAG, kaba ai ia ka kyrdan ba kham heh jong ka jingpeit bniah ia ka pisa tyngka.

Hato ka FNTA ka lah ban thaw la ki jong ki ain?
Hooid— hynrei ki bor thaw ain jong ka kim long kiba laitluid pura na ka jylla.
Ka FNTA ka lah ban thaw ain halor ki soubject ba la pynkylla sha ka, hynrei kita ki ain kin donkam ia ka jingmynjur na u Lat.

Lada ka kyndon jong ka FNTA ka ialeh pyrshah bad ka ain kaba la don lypa jong ka Nagaland, ka ain kaba la don lypa jong ka Nagaland kan ieng ne jop.

Kumta, katba ka bor synshar ka ioh ia ka bor thaw ain, ka ain bad ka riti synshar jong ka Nagaland baroh kawei ka dang sah halor jong ka.

Kaei kaba jia ia ka Article 371(A)?
U myntri rangbah ka jylla u Neiphiu Rio u la kren kyrpang ba ka Article 371(A) kan neh khlem da ktah.

Ki jingïada jong ka riti synshar katkum ka Article 371(A), kiba ai jingïada ba kyrpang ïa ka Nagaland ha ki mat ba la kdew, yn ym pynduna ne pynkylla katkum ka jingpynbeit ba la tyrwa jong ka FNTA.

Mano ban pyniaid ia ka FNTA shwa ka elekshon?
Ka Bill ka ai ia ka Interim Council shwa ban thaw ia ka FNTA ba la jied nyngkong.

U Lat un tyrwa un jied ia ka interim body da kaba pynshong nongrim katkum ka jingmynjur na ka ENPO, ha ryngkat bad ka jingiapynbeit bad ka tribal councils.

Ka Interim Council ka lah ban treikam haduh shisnem tam.

Hadien kata, la khmih lynti ba ka bor ba la shah jied kan shimti ia ka kam.

Kane ka mut aiu na ka bynta ki briew ha Eastern Nagaland?
Ka jingthmu kaba lah ban leh ka long ka jingpynkylla ia ka bor synshar.

Ha ka jaka ba ia ki jingthmu pynroi yn rai nyngkong eh ha ka kyrdan jong ka jylla, ka FNTA kan don ka bynta kaba kham khraw ha kaba ithuh ia ki projek, pynkhreh ia ki plan ba man la u snem bad pyniaid ia ki subject ba la aisha ka.

Na ka bynta ki nongshong shnong, kane ka lah ban mut ka jingïashim bynta kaba kham bun jong ka thaiñ ha ki rai kiba ïadei bad ki skul, ka koit ka khiah, ki surok, ka rep ka riang, ka kam jngohkai pyrthei, ki land record bad kiwei kiwei ki jingthmu kam pynroi.

Balei ka Bill ka long kaba donkam ha ka sain pyrthei?
Ka FNTA ka pyni ia ka jingpyrshang ban weng ia ka jingdawa jong ka Eastern Nagaland ban ioh ia ka jingsynshar hi kaba kham khraw khlem da phiah ia ka Nagaland.

Ka thaw ia ka kyrdan thain kaba thymmai kaba khlain hapdeng ka sorkar jylla bad ki tnad treikam jong ka thain.

Ka jingmut kaba jrong kan shong haduh katno ka bor la ai ha ka jingshisha sha ka FNTA, kumno la pyllait ia ka pisa, kumno ka jingiadei jong ka bad ka Sorkar Jylla kan nang kiew bad haduh katno ka tnad thymmai ka treikam bha hadien ka elekshon.

Ka jingpynkut
Ka FNTA kam phiah ia ka Nagaland.Ka pynkylla ia ka bor hapoh ka Nagaland.

Ki hynriew tylli ki eastern district kin ioh ia ka bor synshar jong ka thain ba la jied ryngkat bad ki jingkitkhlieh kiba kongsan halor ka roi ka par bad ka jingsynshar, ba la kyrshan da ka jingai pisa ba la aiti bad ki bor thaw ain.

Hynrei ka Sorkar Jylla, u Lat bad ki aiñ jong ka Nagaland kiba la don lypa kin dang bat ïa ki bor kiba kongsan.

Ha ka ba lyngkot: kham bun ka jingsynshar hi na ka bynta ka Eastrn Nagaland, hynrei em kan ym don ka jylla ba la ka jong.

Share post:

-->
spot_img

Popular

More like this
Related

Meghalaya HC admits JSU plea against Shree Cement; govt says operations on hold

SHILLONG, SEPT 4: The Meghalaya High Court has admitted...

Pdiang ka High Court ia ka mukotduma ka JSU pyrshah ia ka Shree Cement Ltd

Pyntip ka Sorkar ba la pynsangeh ia ka jingtreikam...

Thoh ka FKJGP sha u CEO ba iakynduh jingeh ki nongpang ban ioh jingiarap na ka MHIS

Shillong, Nailur 04: Ka Federation of Khasi Jaintia and...

Lah 6 bnai pat pyndep ki pulit ban tohkit ia ka jingiap ki 34 ngut ha par dewiong beain ka EJH

Shillong, Nailur 04 : Wat hadien hynriew bnai jong...