Shillong, Naiwieng 08 : Haba kynnoh ia ka Sorkar ba ka khlem pynurlong ia ki jingkular bala khlei ha u snem bala lah, ka Khasi Jaintia Deficit School Teacher’s Association (KJDSTA) ha ka sngi U Blei kala rai ban sdang biang ia ka jingiakhih ba thymmai halor ki jingdawa kiba dang sahteng.
Haba kren sha ki dkhot hadien ka jingialang, u President Bah Boswell Pala ula ong ba ki nonghikai kila ialum lang ban iakren ia ki mat kibym pat lah ban pynbeit mynta la ar-lai snem, bad katto katne kiba la neh la slem.
“Ngi la iashong jingialang ban pynshai sha ki dkhot halor ki mat jingdawa bapher bapher kaba ngi la dawa, ki mat jingdawa kiba dang sahteng la arsnem, lai snem, katto katne kiba la palat ruh” ong u Bah Pala.
Kaba ha khlieh duh ka dei ka Centralised Provident Fund (CPF). U Bah Pala ula ong ba ia ka CPF la thaw ha u Jymmang 2023 hadien bala pyndep ia baroh ki jingdonkam, hynrei ka Sorkar kala shu pynsangeh ban pyntreikam ia ka.
“Ban iarap pynkynmaw ia ki paidbah, ka kam ba iadei bad ka CPF, ia ka CPF la thaw ha u Jymmang 2023, hynrei ka Sorkar, ka daw tang ma ka hi kaba tip bha, kala sangeh ban pyntreikam ia ka” ula ong.
“Hadien bala pyndep lut ia baroh ki jingdonkam, kila shu pynsdien ha suin, bad pyrshang ban pynsniew ia ka CPF da kaba pyrshang ban pynshlur ia ki nonghikai, ki nongtrei ban nym shim ia ka CPF” ula bynrap.
Ka jingialang kala iakren ruh halor ka jingbym pyntreikam ia ka National Pension System na ka bynta ki nonghikai kiba la thungkam hadien u Iaiong 2010.
“Ngi la ïakren ruh shaphang ka NPS, ka NPS kaba dei ban ïoh da ki nonghikai kiba la thung kam hadien u Ïaïong 2010. Sa shisien, ka Sorkar ka dei ban jubab shwa ïa ngi, bad nalor ka jingjubab, balei ba kam pyntreikam ïa ka? Ka dei ban pyntreikam ïa kane na ka bynta ki nonghikai kiba la thung kam hadien u Ïaïong 2010,” ong u Pala.
U Pala u la ong ba ka seng ka dang ïeng skhem halor ka scheme 2023 bad ka kyntait ïa ka scheme 2026 kaba ka Sorkar ka pyrshang ban pynurlong.
Ka jingpynslem ban pynkiew ïa ka Dearness Allowance (DA) ka la pynmih ïa ka jingbitar kaba jur tam. U Bah Pala u la kdew ïa ka shithi kaba la pynmih ha ka 8 tarik Risaw 2026, kaba la kular ban pyllait ïa ka jingpynkiew DA ba 51% bad 53%, ryngkat bad ka jingsiew ïa ki arrear shwa ka shuti Puja.
U la ong ba ha ka jingïakynduhka seng ïa u Commissioner bad Secretary ha ka 4 tarik Naiwieng, ki ophisar ki la leh kumba kim tip eiei shaphang kane ka kam bad ka rukom pyntreikam iaka.
“Ka long kaba pynsngewsih shisha ban ïohi ïa ki ophisar kiba trei na ka bynta jong ngi ba kin leh kumne. Ngi tip ba ki long kiba stad bad shemphang, hynrei baroh kane ka long tang ka jingpyni buit bad ka jingpynbiej, nga lah ban ong,” u la bynrap.
U Pala u la pynpaw ruh ïa ka jingsngewkhia halor ka jingkyntait ka Sorkar ban pynmih jingpynbna ban thung ïa ki nonghikai ha ki post deficit, bad ka jingpyrshang ban pynrung ïa ka SPF lane ka composite grant hapoh ka deficit system, haba maham ba kane kan ktah jur ïa ki khynnah pule bad ki briew kiba kwah ban long nonghikai, ban ïa ki nonghikai kiba don mynta.
“Ngim dei ma ngi kiba shah ktah, nga kwah ban pynshai bha ïa kane, ngim dei kiba shah ktah ha kane. Kaei kaba ngi khuslai ka long ka jingktah kaba kane kan wanrah ïa ki khynnah pule mynta, ki khynnah pule ha ka lawei, bad ïa kito kiba angnud ban long nonghikai, kiba dang pule ïa ka B.Ed, ka ITEP bad kiwei kiwei,” u la ong.
Haba kylli ïa ka jingbun ki post nonghikai deficit kiba lait ha ka Jylla, u Pala u la ong ba um lah ban ai ïa ka jingkheiñ kaba thikna, hynrei ula ong ba ki don da ki spah tylli bad ki la nang kynton mynta la ar-lai snem..
U la ong ba ka seng kan ym kynran dien.
“Ngi la shim ïa ka rai ba ngin ym kynran dien. Mynta ka sngi, ryngkat bad baroh ki dkhot jong ka KJDSTA kiba don hangne, ngi la shim ïa ka rai ba ngin ïai bteng ban ïakhun na ka bynta ki jingsiew ba ngi dei ban ioh, na ka hok jong ngi, na ka bynta ki hok jong ka pule puthi, bad ngin ïai bteng ïa ka jingïakhih,” u la ong.
“Kaei ka jait jingakhih ka ban long, ngin sa iashong hapoh ka Core Committee bad ngin sa pynbeit ia ka. Ngin sa pynbna shen” ula bynrap.
