Mang T 36 klur ban pynlut ha ki jinghikai pyntbit bad sam ia ki tiar trei
Shillong, Jymmang 13 : U Myntri Rangbah Conrad K. Sangma ha ka sngi Balang, ula pynlait paidbah ia saw tylli ki prokram thymmai hapoh ka Skill Meghalaya jong ka Tnad Labour, Employment and Skill Development ka Sorkar Jylla, kaba thmu ban pynroi ia ka sap treikam jong ki samla ka Jylla ha ki liang bapher bapher.
Kine ki prokam ki kynthup ia ka PROPEL, ka MEGASKILL, ka SHIELD bad ka EQUIP. Ia kine ki prokam la pynlait ha ka Skillerate 2026, kaba la pynlong ha North Eastern Hill Universirty (NEHU), Shillong. Kane ka prokram la pynlong da ka Department of Labour, Employment and Skill Development, ka Sorkar Meghalaya, ha ryngkat ka jingiatreilang bad ka Skill Meghalaya bad ka Meghalaya Skill Development Society (MSSDS).
Ka PROPEL – Ka prokram kaba kyrshan ïa ki samla kiba la shah hikai pyntbit hadien ka jingshah hikai lyngba ki tiar seng kam, ka jingïarap ha ka leit ban wan, ka jingpynbun ia ka tulop, ka jingïarap ha ka iew ka hat bad ka jingïadei bad ki karkhana, da ka jingmang ban pynlut kyllum kaba T.36 klur — T.21 klur na ka bynta ki tiar seng kam ka ban ai jingmyntoi ïa 21,000 ngut ki samla, T.3 klur na ka bynta ka jingïarap ha ka leit ban wan, T.10 klur na ka bynta ka jingpynbun tulop, bad T.1 klur na ka bynta ka jingiasoh sha ki iew bad ki karkhana.
Ka MEGASKILL- Ka prokram kaba pynkhreh ïa ki samla ban ïakhun naduh ka distrik haduh ka kyrdan ka pyrthei, kaban pynkut da ka jingïashim bynta ha ka WorldSkills Competition ha Japan 2028.
Ka SHIELD-Ka prokram kaba pynleit jingmut ha ka jinghikai kabala pynbeit ryntih, ka jingai syrnod, ka jingïarap ban ïoh kam bad ka jingioh ia ka kam kaba don burom ha ki kam sumar ha ïing.
Ka EQUIP-Ka prokram kaba kyntiew ïa ka jinghikai sap kaba kynthup lang ïa ki briew kiba duna dkhot met bad kiwei pat ki kynhun kiba tlot ban pyntikna ïa ka jingïoh lad kaba mar katjuh.
Haba ai jingkren ha ka jingialang, u Myntri Rangbah Conrad K. Sangma u la batai ïa kane ka prokram kum kawei na ki sienjam kiba kongsan tam jong ka Sorkar, haba ban jur ba ka jingthaw ia ki lad kamai jakpoh ka dang dei ka jingeh kaba hakhmat eh jong ka Jylla
U la kdew ba ka rukom don ki samla ha ka Meghalaya kala nang pynheh shuh shuh ïa kane ka jingeh. “Ka Meghalaya ka dei ka jylla kaba dang samla, ha kaba kumba 50% jong ki nongshong shnong ki don hapoh ka rta ba 20 snem. Man la u snem, kumba 60,000 ngut ki samla ki rung ha ka jylli wad kam wad jam. Kane ka jingdon kan nang kiew shuh shuh ha ki snem ban wan. Kumta, ka jingpynmih ïa ki lad kamai jakpoh bad ki kam kiba neh ka long, bad kan dang iai long, ka jingeh kaba kongsan tam na ka bynta jong ngi kum ka sorkar,” u la ong.

Ha kaba pynshai ïa ka daw ha lyndet ba pynlong ia ka Jylla ban wanrah ia kane ka prokram ai jinghikai ia ki sap treikam, ula ong ba ki prokram ka ri baroh kawei, wat la ki long kiba donkam, ki donkam ban pynbeit kat kum ka jinglong ka jaka. “Ngi la lap ba ki jingdonkam jong ka jylla, katto katne ki donkam ïa ki jingïarap kiba kham bniah bad ki prokram kiba la pynwandur kyrpang. Namar kata ngi la rai ban wanrah ia la ka jong ka prokram hikai sap — kaba la kyrshan hi da ngi, kaba la shna kat kum ki jingdonkam jong ngi, bad kaba lahban pynkylla kat kum ka jingdonkam,” u la ong.
U la pynpaw ruh ïa ka bynta jong ki nongïatreilang ha ka roi ka par, da kaba ong ba kumba 50% jong ka pisa ka wan na ka project kaba ïoh jingkyrshan na bar kaba la kyrshan da ka Asian Development Bank (ADB).
Ha kaba jubab ïa ki jingsngewkhia halor kane ka jingïoh pisa, u la pynshai, “Kumba 80% jong kane ka pisa la siew biang da ka Sorkar India. Ka jingkit jong ka Jylla ka long kaba rit bha katba ki jingmyntoi ki long kiba khraw bad kiba lah ban iohi”.
Ha kaba kdew ïa ki soh jong ka prokram, u la ong ba da ki hajar ngut ki samla ki la ïoh jingmyntoi. “Namar kine ki project kiba ïoh jingkyrshan na bar, da ki hajar ngut ki samla jong ngi kila ioh ia ki jinghikai pyntbit sap. Kine ki long ki soh kiba shisha, kiba paw — kiba pynkylla ïa ki jingim, kiba pynkha ia ki lad, bad kiba plie ia ka ioh ioh kam,” u la ong.
U la ai nuksa ïa ki jingjop ha ka jingpynrung kam, da kaba kdew ba kumba 19 ngut ki samla ba la shah hikai ha ka kam jngohkai la pynrung ha JW Marriott ha Mumbai, katba kumba 30 ngut ki nurse kiba la shah hikai ha ka ktien Japan ki trei mynta ha Japan.
Ha kaba kren shaphang kane ka prokram kaba thymmai, u la ong ba ka prokram kan weng ïa ka jingduna kaba kongsan kaba la lap lyngba ka jingai jingmut. “Ngi la sngewthuh… ba wat la ngi la ai ïa ka jinghikai pynroi sap bad ka syrnod, bun na kiba ïoh jingmyntoi kim don ïa ki tiar bad ka jingïarap kiba donkam ban pyndonkam hok ïa ki sap jong ki na ka bynta ka jing kamai jakpoh. Kane ka prokram ka dei ka jingjubab beit beit ïa kata ka jingduna,” u la ong.
U la bynrap ba yn sam ïa ki tiar kat kum ki kam, kynthup ïa ki tiar kyrpang na ka bynta ki tour guide, ki plumber, bad ki technician. Kane ka sienjam kan ai jingmyntoi ïa kumba 21,000 ngut ki samla, bad ka jinglut kaba la mang ka long kumba T.24 klur tang na ka bynta ki tiar.

U la kren ruh halor ka jingheh ka jingpynlut ha ka jinghikai sap. “Nalor kata, kumba T.40,000 la pynlut da ka sorkar na ka bynta uwei uwei u samla. Ha ki lai snem ba la dep, kumba T.80 klur la pynlut ha ka Meghalaya Skills Programme. Kane ka jingpynlut ka la pynmih ïa kumba T.150 klur ka jingioh kamai da ki samla ba la shah hikai,” u la ong, haba bynrap ba ka jinghikai sap “ka dei ka jingkynshew kaba ai pat ia ka jingioh.”
Ha kaba pynkut ïa ka jingkren jong u, u Myntri Rangbah u la ai khublei ïa ka Tnat Labour, ïa ka MSSDS, bad ïa baroh kiba ïadon bynta na ka bynta ka jingtei ïa ka rukom hikai sap kaba khlaiñ, bad u la kdew ba ka Jylla ka dang pyniar ïa ki sienjam jong ka, kynthup ïa ka jingïarap ïa ki briew kiba duna dkhot met, ki nongsumar, bad ki jingïakop sap ha ka pyrthei kum ka 2028 Japan Skill Competition.
Kiwei pat kiba la ai jingkren ki kynthup ia u Myntri ka Tnad Labour, Employment and Skill Development Bah Methodius Dkhar, u CEO ka MSSDS Dr Vijay Kumar ha ka jingiadonlang u Chief Electoral Officer Dr BDR Tiwari, ka Commissioner & Secretary ka Jylla Kong Matsiewdor War bad kiwei kiwei ki Heh Ophisar, ki nongmihkhmat na ki karkhana, ki nongshah hikai, ki nongsengkam bad ki nongioh jingmyntoi na ki prokram ai jinghikai pynroi sap bapher bapher.

