Shillong, Jymmang 05 : U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ula ai jingiaroh ia ka bynta jong ki Rangbah Shnong ha kaban pynneh pynsah ia ka rukom long ka imlang sahlang ka Meghalaya bad ban shakri kum ka pyrnon ba kongsan hapdeng ka Sorkar bad ki paidbah.
Haba kren ha ka jingialang ba pyniaid da ka Synjukki Rangbah Shnong Ri-Bhoi ha St.Paul’s parist Hall, Nongpoh, u Conrad ula iai ban ia ka jingkut jingmut jong ka Sorkar ban wanrah ia ka roi ka par kaba kynthup lang ia baroh ha man ki district jong ka Jylla.
Ula kren halor ka jingiaid lynti ka roi ka par ha Meghalaya naduh u 2018, haba pynpaw ba ka synshar khadar ka dei ban pynwandur kat kum ka jinglong jong ka Jylla. “ Naduh u 2018, da ka jingkyrkhu u Blei bad ka jingkyrshan ki paidbah jong ka Jylla jong ngi, ngi la iaid ha ka lynti da ka jingkyrmen ban lah pynkylla ia ka Meghalaya. Ka jingthmu jong ngi ka long beit ban wanrah ia ka jingkylla kaba don jingmut ha ka jingim ki briew jong ngi bad ban ialam sahkhmat ia ka Jylla. Ngi la sngewthuh kham kloi ba man ki Jylla ki iapher, bad kiei ki kam kiba treikam shawei ki lah ban nym lah ban leh hangne ha Meghalaya. Kumta ngi la hap ban pynwandur hi iala ka jong ka lynti kaba iaid bad ka rukom long ka Jylla” ula ong.
Haba batai ia ki sienjam ka Sorkar halor ka roi ka par, ula kren halor ki kam kiba la pynleit jingmut bha. “Ngi la pynleit jingmut ha ka jingpynroi ia ki jingtei, ki prokram ki ba ai jingmyntoi ia ki paidbah, bad pynkhlain ia ki dorbar shnong. Ki jingtei kum ki surok, ki ophis bad ki jingdonkam ha ki jaka jngohkai ki dei u budlum ka jingkiew shakhmat. Ha kajuh ka por, ki prokram kum ka CM-Elevate, CM-Assure, CM Farm+ bad ka skhim Self Help Group kipynthikna ba ka roi ka par ka poi beit beit sha u paidbah”.

Ula bynrap ba ki Dorbar Shnong ki iai long kiba kongsan eh ha ka synshar khadar. “Ki Shnong ki thaw jong ngi bad ki Dorbar Shnong ki dei ki bor ba khlain eh jong ngi. Ym don kano kano ka rukom pynroi ha Meghalaya ka ban jop khlem ka jingdon bynta lang jong ki, bad kumta, ki Dorbar Shnong, ki bor shnong bad ki Khlieh Nongsynshar ki iai long ki paralok ba kongsan ha ka synshar khadar”.
Haba iaroh ia ki kam bala leh da ka Synjuk, ula ong “Nga sngewkmen shisha ba ka Synjuk ki Rangbah Shnong Ri-Bhoi kala shim ia kane ka sienjam. Ngi lah ban bat ia ki kyrdan ba iapher, hynrei ka thong ka iai neh kajuh-ban shakri ia kipaidbah ban ban kyntiew ia ka jingim jong ki”.
Ha kane ka prokram, ka Synjuk ki Rangbah Shnong Ri-Bhoi kila aiti ia ka dorkhas ha u Myntri Rangbah kaba pynpaw ia ki kam pynroi ba kongsan bad ba hakhmat eh nalor ki jingdonkam jong ki Ophis treikam ka Ri-Bhoi District. Ka dorkhas ka kyntu ban seng ia ka Government College ha Nongpoh, pynkhlain ia ki jingtei ha ka kam pynmih bording bad ka jingdon nongtrei, teh kyndon ia ki iew jong ki jingri jingdup, pynkhlain ia ka roi ka par ki jaka khappud, ki lad ai jingsumar ia ki nongpang bad ka jingkyrshan ki bor synshar sha ki jaka ba kyndong.
U President ka Synjuk ula pynsngew ia ka jingdonkam ban pynthikna ba ka jingpyntreikam ia ki kam pynroi ha Ri-Bhoi ka dei ban iaid khlem ka jingmushlia jong ki bor ba nabar bad ban jur ia ka jingkongsan ban iada ia ka bha ka miat ki trai shnong ha ka jingpyniaid ia ka roi ka par hapoh ka District.
Haba batai ia ki sienjam ka Sorkar halor ka roi ka par, ula kren halor ki kam kiba la pynleit jingmut bha. “Ngi la pynleit jingmut ha ka jingpynroi ia ki jingtei, ki prokram ki ba ai jingmyntoi ia ki paidbah, bad pynkhlain ia ki dorbar shnong. Ki jingtei kum ki surok, ki ophis bad ki jingdonkam ha ki jaka jngohkai ki dei u budlum ka jingkiew shakhmat. Ha kajuh ka por, ki prokram kum ka CM-Elevate, CM-Assure, CM Farm+ bad ka skhim Self Help Group kipynthikna ba ka roi ka par ka poi beit beit sha u paidbah”.
Haba iaroh ia ki kam bala leh da ka Synjuk, ula ong “Nga sngewkmen shisha ba ka Synjuk ki Rangbah Shnong Ri-Bhoi kala shim ia kane ka sienjam. Ngi lah ban bat ia ki kyrdan ba iapher, hynrei ka thong ka iai neh kajuh-ban shakri ia kipaidbah ban ban kyntiew ia ka jingim jong ki”.
Haba kren halor ki mat bala pynpaw ha ka dorkhas, u Myntri Rangbah ula ong ba un sa shong bishar ia ka jingdawa ia ka Government College ha Nongpoh, haba pynpaw ia ka jingkyrshan ba khlem sangeh jong ka Sorkar ia ki College paidbah haba peit thuh bha ia ka jinglah ban leh ia ka kam.
Halor ka jingsam bording, ula kubur ia ki jingthut bad ong ba kane ka kam ka shong eh ha ka distribution network. Ula pyntip b aka 132 KV substation ha Nongpoh kala jan dep artad bad kan sa pynjanai shikatdei eh ia ka jingsam bording, katba ka plan ka dang iaid da ki bynta bynta ban nang buh shuh shuh ia ki substation bad ka jingpynbun ia ki nongtrei ba shipor.
Halor ka jingsngewkhia ia ka iew iadie iathied ia ki jingri jingdup, ula pynpaw ba ka skhim kum ka Piggery Mission bad CM-Elevate kala kyntiew ia ka jingmih mih dalade, hynrei ka jingdawa ka dang donkam ban hap wanrah na shabar ka Jylla. Ula ong ba ka jingtyrwa ia ka Livestock market, kynthup ka dohsniang, yn sa shong bishar, bad ban jur ia ka jingdonkam ban peitthuh ia ka jingbuh dor bad ka rukom pyniaid ia ki iew da ka jingiatreilang bad ki bor district lem bad ki Pulit.
Halorki kam khappud, kynthup ka Mawlasnai bad ki shnong ba marjan, ula kular ia ka jingiatreilang ba khlem sangeh bad ka Sorkar Assamban pynthikna ban nym don ka jingmushlia ia ki kam pynroi. Ula pynthikna ruh ba ka jingbakla ban pynhap ia ki shnong hapoh ka Assam kat kum ka GPS bad ka map, yn sa rah iakren ban pynbeit bad ki bor ba dei khmih.
U Conrad ula pynshlur ruh ia ki nongshongshnong ba kin pyndonkam ia ka CM Connect Helpline (1971) ban lah leh eiei halor ka jingeh ba ki iakynduh, haba kular ruh ban shimkhia ia ka kam hapoh ka por kaba biang tang mar syn iohpdiang ia ki jingujor.

U Myntri Rangbah ula pynbna ia ka jingkyrshan song pisa ba T.50 lak na ka bynta ka jingtei ia ka Ophis ka Synjuk, ka ban pyntreikam lyngba ka jingpyniasoh lang hapdeng ka Chief Minister’s Special Development Fund bad ka Meghalaya Basin Development Authority.
Ula pynkut da kaba ong ba ia baroh ki mat bala pynsngew da ka Synjuk yn sa shong bishar da ki Tnad kiba dei khmih.
Ha kajuh ka por, u Symbud Myntri Rangbah Bah Prestone Tynsong, uba la iadonlang kum u Symbud Kongsan, ula ai ka jingiaroh halor ka rai bala shim da ka Synjuk bad ong ba ka dei ka sien ba nyngkong ba ula iohi ia kum kane ka rai bala mon lang da ki khlieh nongsynshar.
Kiba la iadonlang ha ka jingialang ki kynthup ia u Myntri Sorkar Bah Sosthenes Sohtun, MLA ka Nongpoh Bah Mayralborn Syiem, MLA ka Umsning Dr Celestine Lyngdoh, MLA ka Mawhati Bah Charles Marngar, ki dkhot bad nongmihkhmat ka Synjuk ki Rangbah Shnong Ri-Bhoi bad ki Heh Ophisar na ka District.
Ha kane ka sngi, u CM ula pynlait ruh ia ki 37 tylli ki kali kit niut ha ka jingiadonlang ki kynrem ki lyndan.

