Jowai Risaw 24: U Kyrtong ka NPP ia ka elekshon shiteng samoi jong ka MP Lok Sabha u Dr DRL Nonglait ula kular ban tynruh ia ki 3 tylli ki Resolution kiba dang shateng jong ka Meghalaya Assembly ha Delhi lada u shah jied kum u MP.
Haba ialap elekshon ha Mihmyntdu ha ka miet jong ka sngi Palei, u Dr Nonglait ula ong, ba ki mat kiba u buh hakhmat eh kadei ban pynrung noh ia ka ktien Khasi ha ka Khyrnit kaba Phra, ban dawa pyntreikam ia ka ILP bad ban iada ban ym shah tih ia u marpoh khyndew u Uranium.
“Haba ka ktien Khasi kan kylla long ka Official Language bad ioh rung ha ka Khyrnit kaba Phra, wat ki ktien kiba rit ha ka Pnar, Ri-Bhoi, Lyngam bad War kin ioh jingrap na ka bynta ban pynlong ia ka jingwad bniah na ki jaka pule ki bapher bapher. Kin nang heh nang san bad kin pynlong ia ka jaidbynriew Hynniewtrep Hynniewskum kaba riewspah ha ka ktien ka thylliej” la ong u Dr Nonglait.
Ula pyntip ba ka Ministry of Information and Technology ka dang don ha ka kam ban leh ia ki projek Translation ne ban pynkylla ia ki Ktien.
“Ka Ministry kala thaw ia ka Committee. Kane ka projek kan ailad ia ka ktien Khasi ban pynkylla lyngba ka jingpyndonkam ia ki kor teknoloji sha baroh ki ktien kiba don ha ka Khyrnit kaba Phra. Kadei kaba lah leh bad ka Sorkar India bad ka jingiatreilang bad ki Sorkar Jylla” ula ong.
“Shisien ba lah leh ia kane bad ba ka ktien Khasi kan don noh ha ka Khyrnit kaba Phra, lada phi jied ia nga, ngan leit sha Delhi ban kren da ka Khasi hapoh Parliament. Ka sur jong u Hynniewtrep kan sawa hapoh ka Parliament, namar ba ia ki ktien kiba la rung ha ka Khyrnit kaba Phra lah shah ban kren ha la ka jong ka ktien” ula ong.
U Dr Nonglait ula ong, ba ktien Khasi kadei kaba ia ryngkat lypa bad ka ktien English bad Garo ha ka Jylla hadien ba ka Sorkar NPP kala pynlong ia ka kum ki Ktien Sorkar ne Official Language ha u snem 2026.
“Ngi lah dep buh ia u mawnongrim ha ka histori. Hapoh jong ka MDA kaba la ialam da u Conrad Sangma, Bah Prestone Tynsong bad Bah Sniawbhalang Dhar, ngi lah wanrah ia ka Aiñ jong ka Official Language. Mynta ki jingpynbna paitbah, ki shithi lah ban thoh da ka Khasi. Hynrei ki kam kiba dang sah kidei kiba don ha Delhi” ula ong.
Halor ka ILP bad Uranium, ula ong, “Baroh ki seng ha ka Jylla ki lah mynjur bad ka NPP ban kyntu ia ka Sorkar Pdeng ban pyntreikam ia ka ILP ha Meghalaya. Ngi donkam ban khmih bniah ia ka jingwan rung ki briew kiba nabar khnang ba kin ym ioh ban leh donbor ne pynjulor ia ka mariang. Kumjuh ruh ka iingdorbar thawain kala pyrshah jur ia ka jingtih Uranium ha Domiasiat ha West Khasi Hills. U Uranium un buh ha ka jingma kaba khraw ia ka jylla kaba rit kum ka jong ngi. Kine baroh 3 tylli kidei ki Resolution jong u paitbah kiba ym donkam shuh ban iatai nia”.
Haba pynkynmaw ia ka jingiadei ka jongu bad ka Mihmyntdu naduh u snem 2015 haba ula kren halor ka ‘Akor’ ha ka Seminar jongka Presbyterian Synod, u Dr Nonglait ula ong, ba ka shnong ka long kaba kyrpang kumba mih ka Wah Myntdu.
“Ka Myntdu kam dei satia tang ka wah, hynrei ka shakri ia ka Jowai da kaba ai ia ka umbam umdih, ka tawiar ia ki jaka bad ka tuid sha Ialong, Tuber, Leshka ha kaba la thaw ia ka Leshka Power Project. Ka lah ban ai bording ia bun ki district bad ia ka bording kaba pahuh lah ban die noh sha kiwei. Ka jingai jingshakri ka jongka ka long ka bym lah ban thew, ka pynshlur ia ka mynsiem jong nga ban shakri” ula ong.
“Nga dei na thaiñ nongkyndong, sdang da kaba rit, iakhun tyngeh ban wan sha Shillong na ka bynta ki jingpule, trei bad hikai ha ki skul, college, university. Hadien ba nga lah pyrkhat sani bha bad ka jingioh ia ki jingai jingmut na kiba lah rangbah kynthup na u Prof Lamin, nga lah mynjur ia ka jingtyrwa ka NPP. Kane kam dei ka kabu ia nga hynrei kadei ka kabu ia ki paitbah ban shakri”.
“Ka jingiohi jngai ka jong nga ka long ha ki 3 kyntien, ban pynbha bad ban pynsngewthuh, ban tei, ban shakri ia ki paitbah bad ban iada ia ki paitbah bad ban wanrah ia ki kam pynroi” ong u Dr Nonglait bad ka bynrap ba ka nongbah Shillong ka don bun bah ki longiing kiba duk bad ki samla kiba khlem kam kiba donkam ban ioh ia ka jingshah phaikhmat bha.
