Guwahati, Rymphang 7: Ka jingkyrduh kam kaba nangjur bad ka jingsahkut jong ki karkhana da ki phew snem ha Assam’s Barak Valley ka pynlong ïa ki spah ngut ki samla shynrang ban buh ïa la ka jingim ha ka jingma ha ki par dewïong bad kiba bunsien ki long be-aiñ sha shiliang khappud ha Meghalaya.
Da kaba duna ki lad kamai ha ka ioh ka kot hapoh ka Cachar District, Sribhumi bad ha Hailakandi, kala pynlong ia ki nongbylla sngi ban wan buhai shnong sha ka jylla Meghalaya ban trei ha ki par dewïong, ki par maw, ki kam bylla shna ïing bad ki karkhana rit—bunsien khlem ki jingïateh kular, ki tiar ïada ne jingïada aiñ.
Watla ki tip ia ki jingma, hynrei bun ki ong ba kim don lad shuh da kumwei pat.
“Ngi kamai kumba 300 tyngka shisngi hangne, kaba ym biang satia ban pyndap ia ka iing ka sem jong ngi. Kumta ngi hap ban leit sha Meghalaya na ka bynta ka kam tih dewiong, ka long kaba ma haduh katta katta, hynrei ngi hap ban trei na ka bynta ban im”, la ong uwei u nongtrei na Barak Valley.
Kine ki briew kila batai ïa ka jingwan buhai shnong kum ka daw jong ka jingeh, kaba kdew sha ka jingduna ha ka ïoh ka kot kaba slem ha ka lajong.Ka jingkhang noh ki karkhana shna kot ne ka Cachar Paper Mill ha Panchgram, ka jingkhang noh jong ka Chargola Sugar Mill, bad ka jingbym don ki karkhana thymmai kiba heh ka la pynduna shibun ia ki lad ioh kam bad kumjuh ruh ka kamai kajih.Ka rep ka riang, ka la shah ktah ha ka jingbym biang ki jaka ban pynlang um, ki jaka kiba rit bad ka jingshlei um kaba ju jia man ka por, kam shym la lah ban ai ka ioh ka kot kaba neh.
Ka Hydrocarbon exploration kam shym la pynmih ia ki kam kiba heh, katba ka jingthmu ia ka jaka pynpoi marbam ha Silchar, kaba la pynbna ha u snem 2020, kam shym pat la urlong satia.
“Ka jingdawa jong ka Meghalaya ïa ki nongtrei kiba duna dor, kiba ym don jingtbit ka la kylla long ka daw ba kongsan, khamtam eh ha ki par dewïong be-aiñ ha East Jaiñtia Hills.Wat hadien ba ka National Green Tribunal kala khang, hynrei ka jingtih dewiong kaba beain ka iai bteng,” la ong u wei na ki activist.
Ki nongpeit pyrman ki maham ba lymda lah ban pynbeit ia ki jingeh ha ka liang ka ioh ka kot ha ka thain Barak Valley, ka jingkylla jong ka jingwan buhai shnong kan buh ha ka jingma bad ka jingiai bteng ban tih beain ia u dewiong kan iai bteng.

