Shillong, Naiwieng 19: Ka Director General of Police ka Kong Idashisha Nongrang kaba la shongthait noh na ka kam ha ka sngi Paei, kala ong ba kala ieh ia ka Tnad da ki jingsngew ba iakhleh lang bad bym lah ban batai, ha kaba don katto katne ki jingthmu kiba ym shim la lah ban pynurlong bad katto katne ki jingtynjuh kidei kiba ym pat lah ban shimkhia.
Haba kren hadien ba la dep ioh pdiang ia ka jingai khublei ha ka jingialang kaba la pynlong ha 1st MLP Battalion, Mawiong, halor ka jingshongthait ka jongka kum ka kynthei kaba nyngkong eh ka Meghalaya ban long ka DGP, ka Kong Nongrang kala ong ba ka tnad ka dang iai bteng ban mad ia kiba bun ki jingeh.
“Ki don bun ki jingsngew kiba la iakhleh lang bad bym lah ban batai. Ki don bun ki jingthmu ki bym shim la jia hynrei nga tharai ngi la lah pat ban shimkhia ia kiba bun na kitei” kala ong.
Halor ki jingeh kiba mad da ka tnad, kala kdew ia ka cyber security bad ia ka jingdonkam ban ioh ia ki jinghikai pyntbit kiba kyrpang bad ki lad kaba ki pulit kidei ban ioh pynpaw pyrthei iala ka sap.
“Ki jingeh ka don, kidei ki jingeh kiba iaineh kaba ngi don ha ka tnad. Ngi don pat ïa ka jinglah, khamtam haba ïadei bad ka cyber security, kata ka long ka kam kaba dang ïaid shakhmat,” kala ong.
“Ka jait jingpynpaw pyrthei kaba nga kwah ba ki pulit jong ngi kin ïoh, ngim shym la lah ban pynbiang namar ka jingshisha ba ngi duna palat ia ki briew, kumta ngim shym la lah ban phah ïa ki na ka bynta ki course ne jingpule, ki jingioh jinghikai pyntbit bad ban pynpaw pyrthei, ia kaba ngi kwah ban ai ïa ki” kala bynrap.
Halor ki kam thombor pyrshah ia ki khynnah, ka Kong Nongrang kala ong, wat hapdeng ka jingiatreilang bad kiba bun kiba iadonbynta lang, hynrei donkam pat don da ka rukom treikam kaba ryntih ban shimkhia ia ki jingdonkam jong ki nongshah lehbeiñ bad kane kadei kaei kaei kaba dei ban don noh.
“Ka long kaba sngewsih ba watla ngi lah iatrei bad kiba bun kiba donbynta lang, la kadei ka tnad Social Welfare, ka Koit ka Khiah, ka Women’s Commission, ngim shym la lah ban buh shisha ïa ka rukom treikam kaba ryntih ban shimkhia ia kitei ki jingdonkam,” kala ong.
“Kumta, ka long kaei kaei, kaba ngi dang ïai bteng ban ïatreilang bad baroh kiba iadonbynta lang bad phi lah dei ban ïohi mynta, ba bun ngut ki pulit kynthei kin sa pyndep (passing out) na kane ka jaka,” kala ong.
“Kumta, ngi kyrmen skhem ba da kane ka jingpynrung ia bun ngut ki pulit kynthei, ngin sa lah ban ai ïa ka hok kaba kham bha bad ka jingpynrung kam kan long kaba ha kylleng ki thanad pulit,” kala bynrap.
Haba kylli la kala don ne em ka jingleh kiba be-aiñ ha ka jylla, ka Kong Nongrang kala kyntait ia kane.
“Hadien ba nga la trei ha ki them ri thor bad ha kiwei pat ki jylla, ngam tharai ba kata ka long kaba thikna ban batai ïa ka jinglong ki paitbah hangne,” kala ong.
“Ka jingburom ia ka aiñ kaba ki paitbah ki don hangne ka long shisha kaba kham palat ban ia kaba nga la iohi ha kiwei pat ki jylla”, kala bynrap.
Ha kaba iadei bad ka jingkynrei u drok, ka Kong Nongrang kala ong ba ka Meghalaya kala kylla na kaba long ka lynti iaid sha ka jylla kaba pyndonkam, ha kaba kala don ka jingkiew jong ka jingdon jong ki briew kiba pyndonkam ia u drok.
“Ha ka jingshem jong nga, namar ba nga lah trei, nga la ïohi ïa ka jingkylla ka Meghalaya na kaba long ka jaka kaba u drok u shu ïaid lyngba sha ka jylla kaba pyndonkam ïa u bad ka long kaei kaei kaba sngewsih ba ka jingdon jong ki briew kiba pyndonkam ïa u drok kala nang kiew,” kala ong.
“Bad kam dei tang ki droks (hard drugs). Ka jingshisha ka long ba ki don ruh ki synthetic drugs bad kiwei kiwei ki jingeh kiba iadei bad kiei kiei, ia kaba ngim pat lah ban shimkhia ban pynbeit hynrei ngi dang trei halor kane ka bynta”, kala bynrap.
“Ka Sorkar India kala pynthikna ba ka thma pyrshah ïa u drok kan dang long ka jingpynleit jingmut ha kine ki saw snem tam ban wan, haduh u snem 2029, ban pynthikna ba ngin ïoh katba lah ïa ki Jylla kiba lait na u drok,” kala ong.
Haba kylli hato ki kam runar kiba rit kila iai kynrei na ka jingbym don ki kam kieng atiar, ka Kong Nongrang kala ong, ba la thaw ia ka jinglong thylli.
“Hooid, la thaw ia ka jaka thylli bad ym shim la don ei ei ha katei ka jingthylli bad ym tang ki kam sniew kiba rit ba ria hynrei ka jingpyndonkam ia u drok ruh. Ka don ka jingiadei hapdeng ki kam sniew kiba rit bad u drok, khamtam ha ka jingpynjulor ia ki jingdon jingem”, kala ong.

