Sub- Haduh 17,000 ki umpohliew lah buh jingthoh | T.300 klur la mang project
Shillong, Risaw 7: Ka Meghalaya kala rekod ia ka jingduna slap kaba la kot ia ka 50% namar ka El Nino, ong u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K. Sangma hynne ka sngi Baar, bad ka bynrap, ba ka jingslap kloi ha u bnai Lber bad Iaiong ryngkat bad ka jingtuklar lyngba ka State Water Policy la lah ban kiar na ka jingma kaba khraw.
U Sangma ula ong, ba ka Climate Council kaba la khlieh da ma u, kala khmih bniah ia ka jingshah ktah na ka El Nino ha kine ki 3-4 bnai kiba lah dep.
“Ki kaiphod na ka IMD kila kdew ba ngin ioh kat ban biang ia u slap. Hynrei ha ka jinglong jingman, kitei ki kaiphod kim shim la long kiba dei beit sbak bad ngi lah duna haduh 50% ia ka jingioh slap” ula ong.
Ula ong, ba ka jylla kala ioh jingiada na ka jingslap kloi.
“Ngi lah ioh slap kloi ha u bnai Lber bad Iaiong kaba la ailad ban don ka jingtuid. Wat la katta ngi lah sakhi ia ka jingduna slap bha ha u Nailar bad Nailur, kaba long duna bha ban ia kaei kaba ju long, hynrei namar ka jingslap kloi kala don ka jingiarap” ula ong.
Ula ong, ka sorkar kala thaw ia ka Water Policy bad buh dak ne ‘Mapped’ ia ki 17,000 ki umpohliew lyngba ka Satellite.
“Ngi lah ithuh ia ki jaka mih umpohliew ha ki jaka kiba tyrkhong bha bad ngi lah shim ia ki sienjam kiba biang lyngba ka Tnad Soil Conservation and Water Resources ban pynkhie im ia kitei ki umpohliew. Mynta ngi lah iohi ia ka jingseisoh ha kine ki 2-3 snem kiba dep” ula ong.
Ula ong ba T.300 Klur ka projek jong ka World Bank kan dang iaid shakhmat na ka bynta ki tyllong jong ka Wah Umngi bad Wah Ganol kiba bsa ia ka umbam umdih ia ka Shillong bad Tura.
“Ngi dang iatreilang bad ki shnong ki thaw, khlieh nongsynshar ban iada ia ki tyllong um, ban pynkhie im ia ki umpohliew, ban thung dieng ban pynkylla ia ka rukom im khnang ba ki briew kin ym shaniah tang ha ki mar kiba pynmih na ki khlaw ki btap” ula ong.
Hapoh jongka ‘Payment for Ecosystem Services’, jan kumba 1 lak hektar jong ki khlaw la iada da ki shnong ki thaw da ka jingsiew pisa ka sorkar, kaba ngi shim ba kadei ka nuksa kaba heh tam ha ka ri.
Ula ong, ba jan kumba 50% na ka bhah jong ka MGNREGS kadei kaba lah pyndonkam ban thaw bad iada ia ki tyllong um lyngba ka jingtei ia ki jaka pynlang um kiba rit bad ki check dam.
“Kiei kiei kila sdang kylla bad long kiba biang. Teng teng ki jingleh kiba ngi lah shim kin ym lah ban iada pura lut. Hynrei ngi sngewthuh shai bha bad ngi lah shim ia ki sienjam ban iakhun ia ka El Nino bad ia ka jingkylla ka suinbneng” la bynrap u Sangma.

