SHILLONG, AUG 14: Ka Khasi Hills Autonomous District Council kala rai ban mudui pyrshah ia ka hukum jongka Single Bench kaba la bthah ban pynneh biang ia u Paiem Ainam Manik Syiem kum u Syiem ka Hima Mylliem, ha kaba u EM uba khmih ia ka Elaka u Bah Denzil Raynard Chen ula ong, ba ka Council kan ujor mukotduma ha High Court ha ka sngi Thohdieng.
U Bah Chen ula ong, ba ka Council kala iasyllok bad u CEM hashwa ban shim ia katei ka sienjam.
“Ka iingbishar kala dep ban ai la ka rai bad ngi dang ap ban iakynduh ia u CEM ban iakren ia kaei kaba ngi donkam ban leh. Ka iingbishar kala bthah ia ka Council ba ngi dei ban pynneh biang ia u, bad ngin sa iakren bad u CEM bad ia kaei kaba ngi shim rai ngin sa ujor da ka mukotduma hapoh ka iingbishar. Ngi ngin sa ujor mukotduma lashai ka sngi ha High Court” ula ong.
Katkum ka jingong u Bah Chen, ka jingujor mukotduma kan pynleit jingmut ha kiba bun tylli ki nongrim kiba la kdew ha ka jingai ia ka rai, ba ka District Council kala iaid lait ia ka Act jong u snem 2007.
“Ngin sa ujor mukotduma pyrshah ia katei ka jingpynmih ia ka hukum kaba la pynksan ia u Paiem Ainam Manik Syiem namar ka rai kadei kaba la shim da ka Single Bench. Ha ka rai ki don bun kiei kiei bad ngi hap ban ujor mukotduma pyrshah ia ka. Ka mat kaba hakhmat eh jongka rai kadei halor ka ain jong u snem 2007, kaba ong, ba ngim shim la bud ryntih bha, kumta ngin sa khmih bniah bha ia kane” ula ong.
U EM ula kren ruh halor ka jingpynpaw u Syiem ba u long uba kloi ban iatreilang bad ka KHADC.
U Bah Chen ula ong, ba kila dep ban ai bunsien ia ki lad ha ki por kiba lah dep hynrei ym shim la bud ryntih.
“Naduh katei ka por, ngi lah dep pynmih bun tylli ki jingpynbna ia u. Ngi lah khot hajir halor kiba bun ki jingpyrkhing kaba ula pynkhein, halor ka bhah ne Share kaba 1/8. Wat ha katei ka por ym shim la pyrshah. Ula wan ban iashimbynta ha ka Hearing bad ong ba yn siew ha u bnai Lber bad ula thoh ruh ia katei ha kawei na ki Show Cause Notice. Kumta ban ong ba u kwah ban iatreilang bad ngi, naduh ka por kaba sdang ngi lah dep ban ai ia ka lad. Ngi lah dep phah bun tylli ki shithi ne Demand Notices ia u ban wan ban iatreilang bad mynta u ong ba u kwah ban iatreilang. Ngam don eiei ban ong halor kane” la ong u Bah Chen.
Ula ong ba ka jingsuspon kala treikam hadien ba u Syiem ula pulom ha kaban siew ia ka bhah ha u bnai Lber, watla phah bunsien ia ki notis bad ki jingpynkynmaw.
“Ha kaba iadei bad ka jingai jingkular kaba mynta, kam iahap bad kaei kaba ula kren na shakhmat. Mynshwa ngi lah ong ia u bunsien. Ngi lah ai notis, jingpynkynmaw, hynrei kam shim la long pat kumta ha katei ka por. Um shim la siew ia kaei kaba udei ban siew ha u bnai Lber. Namar katei, kum ki bor kiba dei khmih ngi lah shim ia ka sienjam. Ngi lah suspon ia u. Ngi lah pynlong ruh ia ka jingtohkit” ula ong.
U Bah Chen ula kyntait ruh ia ka jingkam u Syiem ba ka Bhah 1/8 kadei tang ka Resolution bad ula ong ba katei kala long shi bynta jong ka Sanad kaba la soi da ka Syiemship.
“Ha ki lad pathai khubor, u Ainam ula ong ba ka Bhah 1/8 kadei tang ka Resolution. Hynrei ia ka Bhah 1/8 lah pynrung bad ka don ha ka Sanad. Phi lah soi ha ka Sanad, phi lah pdiang ia ka Sanad bad phim shim la pyrshah ia kane. Te kumno mynta phi lah ban ong ba phim shim la pynkhein ia ka? Phi lah dep ruh ban siew ia katto katne na ka jingsiew, phi lah ai shibynta jong ka bhah 1/8, 10% phi ong ba phin sa siew bad phi lah pan ruh ban pyllait noh (Exemption). Ia katei ym lah ban leh” ula ong.
U EM ula kdew ruh ia ka kaiphod jingtohkit jong u snem 2025-2026 halor ka kam pisa tyngka jong ka Hima, ia kaba ula phla ba kala don ka jingiapher hapdeng ka jingioh pdiang bad ia ka jingpynrung ha ki jingthoh bad ka rukom pynlut ka bym shim la kyrshan da ki kot ki sla.
“Haba ngi lah pynlong ia ka jingtohkit ia ka Hima bad ka District Council, ka kaiphod kaba ngi lah ioh pdiang kala pyni ba ym shim la ai jingkhein ia bun bah ka pisa. Ha ka kot ki sla ka iapher bha. Ngi lah ioh pdiang kawei ka kaiphod hynin ka sngi na ka bynta u snem 2025-2026” ong u Bah Chen.
Da kaba kdew ia ka jinglap, ba ka jinglum khajna na ka Iew katkum ka rekod ka long 97,42,560 ha ki kot ki sla (Ledger) kaba long pyrshah ia ka jingioh pdiang (Receipt) kaba T.1,13,08,520, ha ka Land Revenue la pyni ia ka T.26,09,923 pyrshah ia ka jingioh kaba T.52,19,800. Ka jingpynlut kaba T.34,65,037 hapoh jongka Development bad T.79,39,300 ban pynkhuid ia ka Iew kaba la kam khlem kano kano ka jingdon ia ki kot ki sla (Invoices/Receipt Books).
Ka kaiphod kala kdew ruh ia ka jingduna ha ka rukom ai Lease, ia ki Iew la ai sha ki Myntri ha ka T.1,25,00,000 ha u snem 2025-26 haba ianujor bad ka Tender kaba shongdor T.2,73,00,000 na ka bynta u snem 2026-27 bad ka jingpynlut ka bym lah pynshisha kaba long T. 3,03,80,220.
