-->

Pyrshah ka HNLC iaka jingkhot ‘Khasi-Jaintia’ | Pynskhem ia ka jinglong “Hynniewtrep” ba kyrshan da ka saian

Date:

Share post:

Shillong, Jymmang 17 : Ka Hynniewtrep National Liberation Council (HNLC) kala kyntang ban pdiang ia ka jingpyndonkam ia ka ktien “Khasi-Jaintia, haba shim ia ka kum ka “project sain pyrthei bad ka bynta jong ka jingpynbeit khnang ban lah synshar (domination)”.

Ha ka kyrwoh, u General Secretary ka HNLC Bah Sainkupar Nongtraw ula ong “Ka rukom khot kyrteng bakla ia ki briew jong ngi kum ki ‘Khasi’ bad ‘Jaintia’ kam dei satia ka jingjia ba jia ha ka histori, ka dei ka project sain pyrthei kaba da pyrkhat bha kum shibynta jong ka jingpynbeit khnang ban lah synshar”.

Kat kum ka jingong jong u, ia kine ki kyrteng la pynjari nyngkong da ki “British” kum shibynta na ka atiar ban pyniapher (classification), ban pynduna ia ka Jaidbynriew ba synshar dalade sha ki nongshah synshar Colonial ba ki lah synshar” bad hadien “kala hiar pateng” bad “la pynrung ha ka jingaikyrdan hapoh ka Riti Synshar ka Ri” da ka Sorkar India.

“Ki khot ka jingsuk ha ka sain pyrthei. Ngi khot ia ka kumba ka long. Ka rukom treikam ban lah synshar. Ka ruh sain pyrthei” ong ka kyrwoh.

U Bah Sainkupar ula iasaid ba kane ka jingkhot kala pyniapait iapra ia ka jingithuh kum ka Jaidbynriew. “Pynlong ia u briew ban ngeit ba u dei u ‘Khasi’ bad u briew ba ha syndah jong u kum u ‘Jaintia’, bad kin iaklet ba ki dih um na kajuh ka wah, phaikhmat sha u juh u lum ba kyntang, bad mih na kajuh ka hynniew skum” ula ong bad bynrap “Phiah nyngkong shwa ia ka jingsngew. Ka khyndew kan bud hadien. Kane ka dei ka lynti kaba ki Empire ki im”

Haba peit ia ka histori uba rim ba jah bad ka khana hiar pateng, ka HNLC ula ong ba ka kyntien “Hynniewtrep” ka sdang naduh “U Lum Sohpetbneng, haduh kaba sdang eh”.

Ka kyrwoh ka kdew ia ki jingwad bniah kat kum ka saian, ula pynpaw, “Ki saiantist kiba trei ha ki jaka bala bei tyngka da ka Sorkar India…kila bishar ia ka snam jong ngi (DNA). Kila shem ba ki Hynnewtrep ki don ia ka jait 02a1-M95 kaba hiar pateng, kaba kdew ia ka por jong ki longshuwa manshuwa kaba sdang naduh 57,000 snem”.

“Kala kdew ruh sha ki kam wadbniah da u Bah Marco Mitri jong ka NEHU ha Myrkhan marjan ka Nongkseh, ka jaka ba lap ia ki “tiar Neolithic bad ki kyrdan ba long shnong ha syrtap ka mei ramew, kaba long kumba 1885-1765 BCE”.

“Ki maw, ki tiar bad ka carbon ha ka khyndew ki kren ia kajuh ka jingshisha ba ki saian ka India ka la pynthikna : Ki hynniewtrep ki dei don ha kane ka jaka la slem bha hashuwa ba ki longshuwa jong kito kiba synshar ia ngi ki wan phai ha kine ki jaka lum” ong u Bah Sainkupar.

Ka jingkren ka la pyniapher ia ka jingkhot kyrteng hi ma nga (endonym) bad ki jingthoh jong ka por synshar phareng. “Haba phi khot ia ngi ‘U Khasi,’ ka kyntien ba pyndonkam shabar ka Jaidbynriew (exonym), phi lah ban leit tang shaduh ka snem 1765, ha kaba ki phareng ki la iuhkjat nyngkong ha u pud u sam jong ngi, bad ha ka snem 1771, kaba u khulom u la thoh nyngkong eh ia ka kyrteng jong ngi,” ka la ong.

Halor ki ‘Jaittia’ la bynrap, “Phi lah ban leit biang sha u snem 1835. Kat haduh ka Blei Hindu, ka kynthei ba khot ka Jayanti Devi…kam dei satia ka Jaidbynriew”.

“Phi dei ki Pnar, ym Jaintia. Phi dei ki Hynniewtrep, ym ‘Khasi” ong u Bah Sainkumar haba bynrap “U Khynriam, u Pnar, u Bhoi, u War bad Lyngngam kim dei ki Jaidbynriew ba iapher. Ki dei ki shnat jong ka Jaidbynriew Hynniewtrep”.

Share post:

-->
spot_img

Popular

More like this
Related

Pynbna ban khang ia ka surok Shillong-Dawki haduh 3 sngi lynter

Shillong, Jymmang 17 : U Sub-Divisional Officer (Civil) ka...

Hanging footbridge inaugurated over Umyurem River, connects paddies in Shangpung

Jowai, May 17: A new hanging footbridge constructed over...