Shillong, Iaiong 2: U Myntri ka pule puthi u Bah Lahkmen Rymbui ula ong, ba ka sorkar jylla ka dang pynshong nongrim ban pynbeit noh ia ka jingsiew bai klas ha ki college sorkar ban pynduna ia ka jingshaniah ka jongki ha ki Grant bad ban ailad ia ki ba kin bhah tyngka na ka bynta ki kam kiba man la ka sngi na ka khajna kaba ki iohlum.
Haba kren hadien ba la wai ka jingialang ha ka sngi Palei, u Bah Rymbui ula ong, ba ki jingsiew ia ka bai pule ha ki college sorkar ka long kaba duna bha haba ianujor bad ki deficit college ne college shimet, kaba la teh ia ka jingpyniar ia ka rukom treikam.
“Ngim lah ban len ia ka jingshisha ba ka jingsiew ia ka bai pule ha ki college sorkar ka long kaba duna bha haba ianujor bad ki People’s College ne Deficit College” ula ong.
Hapoh jong katei ka jingthmu, ki college kin ioh ban kyntiew ia ka jingshim ia ka bai pule kaba biang da 10–15 percent ryngkat bad kawei pat ka lad ban siew shisien ba ki samla pule kila ioh ia ka Post-Matric Scholarship.
“Lada ka college ka lum T.11,000 ne T.12,000 mynta, to ngin ai ba kan long noh T.18,000–T.19,000. Ki samla pule kin siew ia kaei kaba ki lah mynta bad ia kaba sah kin siew hadien ba ki lah ioh ia ka scholarship” batai u Bah Rymbui.
Ula ai nuksa da kaba iathuh, ba ka Kiang Nangbah Government College kan pynkiew ia ka T.8,000 na ka bynta iwei i nongpule, kumta 3000 ngut kiba pule kan lam sha ka jingpynmih kaban kot T.2.4 Klur man la ka snem.
“Lyngba kane ka pisa, ka college kan ym donkam ban wan sha ngi ban phah bhah pisa eiei na ka bynta ka College Week, ka jingleit ialamkai ia ki khynnah pule ne
Excursion ne ban thungkam ia ki nonghikai kiba thymmai” ula ong.
U Myntri ula banjur ba kane ka jingkylla kan ym buh ha ka jingeh ia ki samla pule namar ba ka post-matric scholarship kan pyndap kylla ia ka bai pule ha ki college kan ym leit shuh sha ki pla jong ki khynnah.
“Kane kan ym buh jingeh ia ki samla pule namar ba ka sorkar kan sa siew biang” ula ong.
Ula ong ba ki college sorkar ki shim ha ka dor kaba duna bha, haba ianujor bad ki college kum ka St Edmund’s bad St Anthony’s, ha kaba ka jingsiew ia ka bai pule ka long kaba heh hynrei ki ioh pat ia ka scholarship kaba heh.
Ban pynthikna ia ka jingkhuid jingsuba, u Bah Rymbui ula ong, ba man la ki college kin hap ban thaw ia ki Committee kiban kynthup ia ki nonghikai bad ki nongmihkhmat na ki samla pule ban peit ia ka rukom pyndonkam ia katei ka pisa kaba lum na ka bai pule.
“Kaei kaei kaba ki pyndonkam, kidei ban pyndonkam na ka bynta ka bha ka miat ha kaba iadei bad ka pule puthi” ula ong.
Ula kyntu ruh ia ki college ba kidei ban pynioh ia ka jingithuh na ka UGC 12B bad 2F bad ban ialeh ban ioh ia ka Accreditation bad ka ong, ba kane ka jingkhmih bniah kan iarap ia ka sorkar ban buhthong halor ka jingkyrshan.
“Mynshwa kadei ka NAAC, mynta kan mih da ka kynhun kaba thymmai, hynrei kin hap ban leh ia ka, namar kane ka jingwad bniah hi dalade ka long kaba kongsan bha” ula ong.
Ha kaba iadei bad ki skul, u Bah Rymbui ula bthah ia ki ophisar ban pynlong kongsan ban don arsien ka jingialang hapdeng ki kmie ki kpa bad ki nonghikai ha ka shi snem ha ki skul sorkar hadien jong ka eksamin shiteng snem bad kawei pat hashwa ban sdang ka eksamin kaba khatduh ne Final ban tei ia ka jingkhmih bniah ia ka jinglong jingman.
“Ki skul sorkar ki long kum ki bym don kiba shimkhia ia ki. Ngi kwah ba la kumno kumno dei ban don ka jingialang hapdeng ki kmie ki kpa bad ki nonghikai, khnang ba kan don kata ka jingsngewtrai bad ka jinglehtrai” ula ong.
U Bah Rymbui ula maham ba ki don katto katne ki jingtyrwa kiba lah ban pyntreikam noh mardor hynrei kin don pat kiban donkam ban da iasyllok bha.
“Ngi don hangne ban shakri ia ki paitbah jong ka jylla bad kaei kaei kaba ngi leh, kadei ba ngi leh na ka bynta ka jingbha” ula ong.

