Shillong, Naiwieng 11 : Ka Khasi Jaintia Deficit School Teachers Association (KJDSTA) ha ka sngi Balang kala pynsdang ia ka jingiakhih da kaba sangeh treikam khlem pud, haba kyntait ban pdiang ia ka shithi ba thymmai na ka Tnad Pule Puthi da kaba ong ba ka dei kajuh ka shithi ba 8 tarik Risaw bala shu pynkylla khlem ki lad pynbeit ba shisha.
Haba kren ha ka sngi nyngkong jong ka jingiakhih ha Assamese Secondary School, Shillong, u President ka KJDSTA Bah Boswell Pala ula ong ba ki nonghikai kila pule ia ka shithi ba iohpdiang lyngba ka whatsapp hynnin ka miet da ka jingkyrmen, hynrei kila bynniaw hadien ba pule ia ka.
“Mynta ka dei ka sngi ba nyngkong jong ka jingsangeh treikam ba khlem pud jong ngi. Ban kren beit ia ka mat, hynnin ka miet ngi la ioh ia ka shithi na ka Tnad Pule Puthi lyngba ka whatsapp, bad ngi pule ia ka da ka jingkyrmen bad jingkmen” ong u Bah Pala.
“Hynrei kala pynsngewsih shisha ia ngi haba ngi shem ba ka dei kajuh ka shithi ba ka Tnad Pule Puthi kala phah ha ka 8 tarik Risaw, 2026” ula bynrap “Kam dei eh thik, hynrei ki don katto katne ki jingpynbha bad jingpynkylla, bad pynbeit ia ki kawei hadien kawei kat kum ka jingdawa jong ngi”.
Halor ka Dearness Allowance, u Bah Pala ula ong ba ka Sorkar ka dang ai ia kajuh ka daw ba ka kam ka dang iaid.
“Ha ka shithi ba 8 tarik Risaw, 2026, kila ong ba ia ka DA bad DA arrear yn sa pynlait hashuwa ka shuti Puja bad ha kajuh ka por ba ki kam ki dang iaid ban pynkhreh ia ka” ula ong bad bynrap “Mynta ruh kila pyndonkam ia kijuh ki kyntien. Ia ka DA bad DA arrear yn sa pynlait, mynta ki kam ki dang iaid. Ngi shu kwah ban kylli, haduh lano ba yn lah pyndep ia ki kam? Haduh katno kata ka jingbishar ia ka jinglut jingsep kan shimpor? Ula buh jingkylli.
Halor ka Centralised Provident Fund (CPF) scheme, u Bah Pala ula kynnoh ba ka Tnad kala pyr shang ban pynduh noh ia ka scheme 2023 ba la mynjur lang da ka Sorkar bad ki nonghikai, hadien ba ka Sorkar dalade kala pyntip ha Iingkashari ba ka skhim ka dei kaba donkam hapoh ka 1969 act.
“Kila pyrshang ban wad daw ia ka, ym ia ka act, hynrei ha ka rukom ba ki pynshai ia ka ain” ula ong. “Ha kawei ka rukom, ki phla ïa ki jingbakla jong ki, lane ki pynpaw hi ïa ki jingbakla kiba ki la leh. Haba nga ong ïa kane, kin ong ba nga pynmong ïa ki, hynrei ka jingshisha bad ki jingshisha ki ju pynmong.”
“Ïa ka Skhim jong u snem 2023 la thaw namar ba ka Sorkar ka la pynshai ha ïingbishar ba hap ban don ïa ka skhim katkum ka Aiñ jong u snem 1969,” u la ong. “Ka Aiñ jong u snem 1969 ka bthah ba hap ban don ïa ka CPF, bad na ka bynta katei ka pisa hap ban don ruh ïa ka skhim. Ïa ka Skhim jong u snem 2023 la mynjur lang da ka Sorkar bad ki nonghikai.”
U Bah Pala u la kyntait ïa ka jingbatai jong ka Sorkar ba ka Aiñ jong u snem 1969 kam kdew ba haduh katno sien ba dei ban thaw thymmai ïa ka Board of Trustees.
“Ki ong ba ka Aiñ jong u snem 1969 kam batai katno sien dei ban thaw thymmai ïa ka Board of Trustees, lane katno por hap ban pynkylla ïa ka,” u la ong.
“Tang namar ba ka Aiñ kam kdew ïa kane kam mut ba ki lah ban pynkylla ne pynïaid katba mon ïa ka rukom thaw thymmai ïa ka Board ha kano kano ka por. Kane kan wanrah ïa ka jingbym thikna. Nga tharai kane ka long tang ka jingwad daw ha ka jaka ba ym don kano kano ka jingduna,” u la ong.
U Bah Pala u la ong ba mynta ka Sorkar kala kyntur ïa ka Skhim jong u snem 2026, ka ban pynduh ïa ka CPF.
Ki dang kyntur ban pyntreikam ïa ka skhim jong u snem 2026. Ka Supreme Court ha u snem 2022 ka la bthah ïa ka High Court ba kan pynthikna ïa ka jingpyntreikam pura bad kaba thikna ïa ka Aiñ jong u snem 1969, bad ba hap ban don ïa ka skhim,” u la ong. “Kane ka mut ba ka skhim ka dei ban long katkum ka Aiñ, bad ka skhim jong u snem 2023 ka long katkum ka Aiñ.”
“Ngi la mynjur ban thep ïa ka pisa jong ngi ha u snem 2024 katkum ka Skhim jong u snem 2023. La bthah ïa ngi ban thep ïa ka pisa kaba la lum ha ki account CPF shimet jong ngi sha ka account CPF ha Laitumkhrah. Mynta ka skhim jong u snem 2026 ka ong ba ngi dei ban sei ïa ka pisa na katei ka account CPF bad thep biang sha ki account shimet jong ngi. Hato kane ka dei ka jingkren biria ne kaei?” u la kylli.
Haba ïadei bad ka Board of Trustees, u Bah Pala u la ong ba ka Sorkar ka pyni ïa ka jingai sngewbha ha ka jaka ba kam don satia kum kata ka jingai.
Haba kren halor ka jingthungkam, u Pala u la ong ba ka jingkam jong ka Sorkar ba ki kam ki ïaid beit ïaid ryntih kam shym ïahap satia bad kaei kaba jia ha madan.
“Ki pyni kumba baroh ki kam ki ïaid beit ïaid ryntih, hynrei ngi ïoh jingtip na kiba bun ki skul ba kim shah ban pynmih jingpynbna ban thungkam, bad kim ïoh ïa ka jingmynjur ïa ki kyrteng jong ki kyrtong kiba ki la jied lyngba ka rukom kaba dei, kiba ki la phah sha ki ophis SDSEO bad DSEO,” u la ong.
Haba jubab ïa ka jingkyrpad jong ka Sorkar halor ka “lynti ban ïaid shakhmat”, ba ki nonghikai ki dei ban don ryngkat bad ki khynnah skul katba ka snem pule kala jan poi sha kaba kut, u Pala u la ong ba ka jingkynnoh ka leit sha ka Sorkar.
U la kynnoh ruh ïa ka tnat ba ka pynbor ïa ki School Managing Committees (SMCs) ban pynïaid ïa ki skul ha ka por jong ka jingiakhih.
