Shillong, Lber 24: Ka Meghalaya kala rakhe ia ka World TB Day ha ka sngi Baar, da kaba sdang ia ka wat ba-ar jong ka jingialap ba 100 sngi ne 100-day campaign, kaba thmu ban pynduhjait ia ka jingpang Tuberculosis, ha kaba ki ophisar ka jylla kila pynkhlain ia ki jingkhmih bniah ban lap ia ka jingpang, ban ai jingsumar bad jingkyrshan.
Haba kren ha ka jingialang, u Myntri ka Koit ka Khiah u Bah Wailadmiki Shylla ula banjur ba ka jingpynduhjait ia ka Tuberculosis ha Meghalaya ka donkam ia ka jingiatylli, ka rukom treikam kaba ialam da ka imlang sahlang kaban pyniar palat ban ia ka jingtrei kaba marwei jongki nongtrei ka koit ka khiah kiba hakhmat eh.

Haba pynpaw ia u mawmer jong ka koit ka khiah, ula iaroh ia u Myntri Rangbah ka jylla halor ka jingiohi jngai ha kaban bhah 9% na ka Mang Tyngka baroh jong ka jylla sha ka koit ka khiah.
Ula bynrap shuh shuh ba “Kane hi ka pyni ia ka jingbuh hakhmat eh jong ka sorkar. Ha India, ka jingpynlut pynsep na ka bynta man la uwei u briew ka long T.3,500, hynrei ha ka jylla jong ngi ka long T.7,800 ia man la uwei pa uwei u briew”.
Ula pynbna ruh ba shen yn sa sdang pyntreikam noh ia ka Medical College ha Shillong bad Tura, ha kaba yn pynrung kumba 200 ngut ki doctor kiba thymmai ha ka bor treikam jong ka jylla ha ki snem ban wan bad ban pyndap ia ka jingdonkam briew ban trei ha ki Primary bad Community Health Centre. Ula pynpaw ruh ba kala don ka jinghiar jong ka Maternal Mortality Rate (MMR) ne ka jingkhlad noh jong ki longkmie kiba punkhun ha ka jylla bad kane kala long kaba duna bha ban ia kaei kaba jia hapoh ka ri India.

Ka Dr Neela E. Kharsahnoh, Director ka Health Services (MCH & FW), kala banjur ba ka long kaba lah ban pynduhjait noh ia ka jingpang TB lyngba ka jingpynkhlain ia ka jingkitkhlieh, ban bei tyngka ha ki buit treikam bad ban pynthikna ban ai ka jingshakri kaba paka na ka bynta kito kiba donkam eh.
Dr JS Momin, Director of Health Services (MI), la banjur ba ka Campaign ban pyndonkam da ki kor AI bad Portable X-rays ha ka jingkhmih bniah bad iaroh ia ki nongtrei ka koit ka khiah kiba hakhmat eh bad ia ki Village Health Committee kiba la pyniasoh ia ka imlang sahlang ban ioh ia ka jingsumar.
Ka Dr AJ Rynjah, Assistant Programme Officer jongka National Tuberculosis Elimination Programme, kala pyntip ba ka Meghalaya ka wan ha ka kyrdan kaba 4 hapoh ka ri, ha kaba 97% jongka Diagnostic Tests la leh da kaba pyndonkam ia ki NAAT Machine kiba katkum kane ka juk kaba mynta bad ki Digital X-rays kiba la ai iaki resol hapoh jong ka 5 minit.

Kala bynrap ba 1,258 tylli ki shnong—18% ha ka jylla kila dep ban kynjoh sha ka kyrdan kaba lait na ka jingpang TB bad kala kyntu ia ki paitbah ba kin mih shakhmat ban long kum ki Ni-kshay Mitras ban kyrshan ia ki nongpang.

