Mellim, Risaw 20 : Ka Sorkar Jylla ka dang pyrkhat ban seng ia ka ‘Bee Museum’ (museum ngap) bad ka jaka ban ai jingbatai, ka ban pyni ia ka jinglong ba kyrpang ka umngap ba pynmih ka Jylla bad ban kyntiew ia ka kam ri ngap ha ki shnong, ong u Conrad K Sangma ha ka sngi Ba-ar.
Haba kren ha ka jingialang plie ia ka Apiculture Multi-Facility Centre-cum-Processing Unit ha Mellin, kaba hap hapoh ka Rerapara Block, South West Garo Hills, u Conrad ula ong ba kane ka jaka ba la thmu ban seng ka lah ban pynïasoh lang ïa ki jingpyni kiba ai jinghikai halor ka jingpynmih ngap bad ka jingdie ïa ka umngap kaba bha tam.
“Ka umngap na Meghalaya la khein ba ka dei kaba bha tam ha ka pyrthei, bad ka don ka lad kaba khraw lada lah ban pynmih bad pynïaid iew ïa ka ha ka rukom kaba dei,” u la ong.
U Myntri Rangbah u la ong ba kane ka museum kan long ka rynsan “ha kaba yn lah ban die ïa ka ngap organic bad kaba bha tam, bad ban pyni lyngba ki kor digital ïa ka rukom pynmih ngap.”
Ha kane ka jingïalang la wan ïashim bynta da ki MLA, ka Mehtab Chandee Sangma, u Sanjay Sangma bad u Subir Marak, ryngkat bad ki nongri ngap na ki shnong, ki Self-Help Groups), bad ki ophisar na ka tnat Horticulture bad ka bor synshar district.
Ka jingpynleit jingmut ha ki lad kamai bad ban ioh ia ka iew
U Conrad u la ong ba ki sienjam ha Rerapara ki wanrah lang ïa lai tylli ki bynta ba kongsan: ka kamai kajih ha ki nongkyndong, ka jingpynbha ïa ka lad pyniasoh, bad ka lad ban ïoh ïa ki jingshakri jong ka Sorkar.
U la ong ba kane ka centre ri ngap bathymmai kan kyrshan ïa ka jingpynmih umngap katkum ka saïan, ka jingai jinghikai teknikal, ka jingpynmih mar ba kham heh dor na ka umngap bad ban pynioh ia ki iew. Kane kan ïarap ban pynlong ïa ka kam ri ngap kum kawei na ki lad kamai kajih kaba kham ryntih bad kaba lah ban kyrshan ïa ki longïing ha ki shnong nongkyndong.
U la ban jur ruh ïa ka jingdonkam jong ka jingpynbha ïa ki lad pynïasoh khnang ba ki nongshong shnong bad ki nongpynmih mar kin suk ban poi sha ki iew, ki jaka pule, ki jaka sumar bad kiwei kiwei ki jingshakri ba kongsan.
Ka mission ri ngap ka kynthup ïa 6,491 ngut ki nongri ngap
Ka centre ba ₹1.52 klur kan kyrshan ïa ka jinglum ïa ka umngap ba dang pynmih, ka jingsain ia ka, ka jingthep ha ki bilor, ka jingtest ïa ka jingbha, ka jingpynïaid iew bad ka jingpynmih ïa ki synduk ri ngap. Hapoh ka Apiculture Mission 2.0, ka Jylla ka dang pynkhreh ban pyntrei ha baroh 12 tylli ki district lyngba 87 tylli ki cluster, kiba kynthup ïa 6,491 ngut ki nongri ngap.
Ka prokram ka la ai haduh 32,455 tylli ki synduk ri ngap bad 6,491 tylli ki tiar treikam. Uwei pa uwei u nongri ngap u la ïoh san tylli ki synduk ri ngap bad kawei ka tiar treikam ba shi set.
U Conrad u la kdew ruh ba 39 tylli ki cluster kiba hap hapoh ka Phase III ki la pynmih 157.69 metric tonne ka umngap ha u snem 2024–25.
