-->

‘Kawei ka phang, kawei ka mat, kawei ka jingeh’: Kyntu u CM ban iaid ialap hynriew bnai halor ka koit ka khiah

Date:

Share post:

Shillong, Naiwieng 04 : U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma, ha ka Sngi Balang u la kyntu ïa ka tnat ka koit ka khiah ban shim ïa ka rukom treikam kaba thikna ban ïakhun pyrshah ïa ki jingeh ha ka koit ka khiah, da kaba shim shwa ïa kawei ka jingeh kaba kongsan ha ka shisien leh bad trei khlem sangeh halor kata ka jingeh la kumno kumno ruh kumba hynriew bnai.

Haba kren ha ka conference ‘Rethinking Anaemia: Towards Comprehensive Anaemia Care’ ha Shillong, u Conrad u la ong ba kane ka sienjam ka dei ka jingbuddien ïa ka Meghalaya Health Summit kaba nyngkong kaba la pynlong ha u snem ba la dep, kaba thmu ban wanrah lang ïa ka Sorkar, ki hospital shimet, ki kynhun bapher bapher bad ki riew shimet ban ïakren halor ki jingeh ha ka jingshakri ïa ka koit ka khiah.

Advertisement

” Nga la kyntu ïa ka tnat ka koit ka khiah ba man la u snem, bad ba lada lah man la hynriew bnai, ngi dei ban shim ïa kawei ka phang, kawei ka mat, kawei ka jingeh bad pynthikna ba ngin bteng ban trei halor kata ka mat la kumba hynriew bnai haduh ba ngin lah ban pynsngewthuh paidbah shaphang kata ka phang,” u la ong.

Ka jingpynleit jingmut ha ka jingpynsngewthuh paidbah bad ki jingiada

Haba kdew ïa ka jingkiew ha ka jingdon ki nongpang ba sangeh treikam u khyllai bala kren da u Dr Benjamin na Tura Christian Hospital, u Conrad u la ong ba ki rukom bam kiba sniew, ka jingbam bun ïa ki jingbam ba don ka shini bad carbohydrate, bad ki rukom im ki long ki daw kiba noh synñiang sha ki jingpang kiba lah ban ïada.

U la kdew ruh ïa ka prokram 1,000 sngi jong ka Jylla, haba kdew ba teng teng ki kmie ki kpa ki ju ai khlem da tip ïa ki chips bad chocolates sha ki khun kiba dang don hapdeng ki 9 bnai haduh 2 snem ka rta, kaba lah ban ktah ïa ka koit ka khiah jong ki.

“Kine ki long ki mat rit kiba ki briew ki donkam ban tip. Donkam ban don kiba ïathuh ïa ki. Dei na kata ka daw ba ngi dei ban ïatylli bad pynïaid lang ïa ki jingpyrshang jong ngi sha kawei ka thong kaba thikna,” u la ong.

U Conrad u la ong ba ka jingtei ïa ka jingïatreilang bad ki kynhun kiba don kajuh ka jingthmu ka long kawei na ki jingjop kiba khraw tam jong ka Sorkar ha kine ki phra snem ba la dep.

“Ka dei shaphang ka jingkwah ban wanrah ïa ka jingkylla, ban wanrah lang ïa ki jingmut bad ka mynsiem, bad ka jingshemphang. Ngi pynlut 9% na ka mang tyngka jong ngi ha ka koit ka khiah, hynrei ka jingkylli ka long katno ka long kaba seisoh? Ka dei ban pynlut ha ka rukom kaba dei, ha ki kam kiba dei bad ha ka por kaba dei,” u la ong.

Advertisement

Ka jingpynleit jingmut ha ki kam ha ki shnong ki thaw

U Conrad u la kdew ïa ka jingïatreilang jong ka Meghalaya bad ka International Fund for Agricultural Development (IFAD), ha kaba ki dkhot jong ka Executive Board jong kane ka kynhun ki la pynlut lai sngi na ki hynriew sngi ba ki don ha India, ban leit jngoh ïa ka Jylla bad ki shnong kiba jngai na sor.

“Ka jingshisha kan paw ha ki khmat jong u briew uba shong ha ki shnong. Haba phi ïakhublei kti bad kylli jingkylli– hato kane ka projek ka ktah ïa ka jingim jong phi, hato ka wanrah ïa ka jingkylla kaba bha – kane ka lah ban jia tang lada phi leit sha ki shnong ki thaw bad ïakynduh ïa ki briew,” u la ong.

U la kyntu ïa ki nongwan jingïashim bynta ba kin pynkylla ïa ki jingïakren ha ka jingïalang sha ki kam kiba lah ban pyntreikam, ym ban shu pynlong ïa ka kum ka jingïalang kaba tang shi sngi.

“Leit sha ki shnong bad pynsngewthuh wat tang ïa kawei ka kmie, ne leit sha kawei ka skul bad ïakren bad ki khynnah kynthei hangta, kata ka kham don jingmut. Dei kum kane ka jingïatreilang kaba ngi wad,” u la ong.

Pynleit jingmut ha ki jingmih, ym tang ha ki jingtei

U Conrad u la kyntu ban don ka jingkylla ha ka rukom bishar ïa ka jingtreikam jong ka Sorkar, da kaba ong ba kaei kaba kongsan ka long ka jingktah jong ki prokram ia ka jingim jong ki briew, ym tang ka jingtei ïa ki jingtei bapher bapher.

“Ka jingkylli kam dei katno tylli ki hospital phi plie, hynrei katno ngut ki briew phi lah ban pynim. Kam dei katno kilometre ki nala um phi shna, hynrei hato ka jingmih jong ki mar rep ka la nang kiew ne em. Kam dei tang ka madan ïalehkai phutbol, hynrei katno ngut ki khynnah phi la pyniadon bynta bad pynbha ïa ka jingim jong ki. Kane ka jingkylla kaba rit ha ka rukom pyrkhat ka long kaba donkam bha,” u la ong.

Advertisement

Ka jingduna snam ka dang long kawei na ki jingsngewkhia ba hakhmat

U Conrad u la ong ba ka jingduna snam (Anaemia) ka dang don jingïadei kaba jan bad ka jingiap ki kmie ba kha khun, ka jingswai ki khunlung bad ka heh ka sain ki khunlung. Ka jingïalang kan pynleit jingmut ha ka jingpeit bniah, ka jingsumar, ka bam kaba tei met bad ka jingbuddien ïa ki nongpang, khamtam eh hapdeng ki khynnah kynthei kiba la poi ha ka rta samla bad ki kynthei kiba armet.

U la ong ba ka jingiap ki kmie ha Meghalaya ka la hiar na ka 228 ngut ha u snem 2021-22 sha ka 106 ngut ha u snem 2025-26. Ka jingkha khun ha ki jaka sumar ka la kiew na ka 58.1% katkum ka NFHS-5 sha ka 65.6% katkum ka NFHS-6, katba ka jingduna jingheh jong ki khynnah ka la hiar na ka 46.5% sha ka 36.8%. Ka jingdon khun ha kawei ka longïing (Total Fertility Rate) ruh ka la hiar na ka 2.9 sha ka 2.2.

Share post:

-->
spot_img

Popular

More like this
Related

Manipur | Kyllon iap 4 ngut ha ka jingiather kuli hapdeng ki ZUF bad NSCN-IM ha Noney

Imphal, Naiwieng 4: Kumba saw ngut ki dkhot, ki...

‘We will not surrender’: JAC boycotts Shillong ropeway talks, threatens stir

SHILLONG, NOV 4: Citing futile past talks, the Joint...

Hiar kyndang ki bor district ka EKH ia ka tala ka KHADC | Plie biang ia ka jaka ka Ropeway ha Laban

Shillong, Naiwieng 04 : Ki bor district ka East...

Meghalaya completes World Bank transport project, 8 lakh people benefit from better roads

Shillong, Nov 4: Meghalaya has completed the World Bank-funded...