Shillong, Jylliew 07 : Ka Meghalaya kala sakhi ia ka jingkiew kaba khraw ha ki Health Indicator ne ki dak jingkhein halor ka koit ka khiah,kaba la lah ban pynduna ia ka jingiap ki Kmie ba kha khun da 57% bad ka jingiap ki Khunlung ba dang kha da 40% ha kine ki san snem bala leit noh.
Hynrei, wat hapdeng kine ki jingkiew, ka Jylla ka dang iai bteng ban mad ia ki jingeh ha ka koit ka khiah ki Kmie, ka jingpynjlan ka kha khun, ka jingioh ki khunlung ia ki jingbam tei met bad jingpyndonkam ia u duma, ong ka kaiphod ba tymmai bala pynlait da ka State Health System Resources Centre (SHSRC).
Ka kaiphod, Meghalaya’s Health Trends : Progress & Priorities, ka pyni ia ka jingiap ki Kmie ba kha khun na ka 244 ha u 2020-21 sha ka 106 ha u 2025-26, katba ka jingiap ki khunlung ba dang kha ka la hiar na ka 3,064 ngut sha ka 1,833 hapdeng kine kijuh ki snem.
Kane ka jingkiew kala wanlang bad ka jingkiew suki suki ha ka jingleit kha khun ha ki jaka sumar, kaba la kiew na ka 51.4% ha ka NFHS (2015-16) sha ka 65.6% ha ka NFHS-6 (2023-24). Ka kaiphod ka aiburom ia shibynta jong kane ka jingkiew sha ki prokram ka Sorkar kum ka Chief Minister’s Safe Motherhood Scheme (CM-SMS), bala sdang pyntreikam ha u 2022 ban pynbiang ia ki kali ban kit bad ka song pisa ia ki Kynthei ba armet ba kin leit kha sha ki hospital.
Ka jingleit kha khun ha ki hospital kala iai bteng ban kiew naduh ba pyntreikam ia kane ka prokram, kaba la kot ia ka 79% ha u 2025-26, ong ka jingkhein na ka Health Management Information System (HMIS).
Ka kaiphod ka kdew ruh sha ka jingkiew ha kiba bun ki daw ka koit ka khiah. Ka jingpynioh ia ka umbam umdih kaba biang kala kiew na ka 67.9% ki longiing ha ka NFHS-4 sha ka 84.3% ha ka NFHS-6. Ka jingdon bank account ki kynthei kala kiew na ka 54.4% sha ka 81.5% ha kine ki juh ki snem.
Ka jingdon jongka Health Insurance ruh ka dei kawei na ki khana ka jingjop. Ka bynta jong ki longiing ba shah kynthup ha ka health insurance kala kiew n aka 34.6% ha ka NFHS-4 sha ka 74.9% haka NFHS-6, kaba buh ia ka Meghalaya halor ka national average bad ioh ia ka kyrdan ba 10 napdeng ki Jylla ka Ri bad Union Territories.
Kawei na ki jingshem ba phylla tam ha ka kaiphod ka dei ka jingduna laki laka ki kam shoh lok bala ai jingtip sha ki bor ka ain. Ka bynta jong ki kynthei bala shong kurim ba pyntip ia ka jingshah shoh ha u lok kala hiar n aka 28.7% ha ka NFHS-4 sha ka 5.9% ha ka NFHS-6, kaba long haduh 80% ka jinghiar bad pynkiew ia ka kyrdan ka Jylla hapoh ka Ri n aka 21 sha ka 6.
Ka kaiphod kala kdew ruh ia ka jingkiew ha ka jingkha khun bad ka koit ka khiah ki Khunlung. Ka jingarmet ki samla lud kala hiar na ka 8.6% sha ka 4.6%, katba ka jingpun khun kala hiar na ka 2.9 sha ka 2.2%.
Ki dak jingkhein ia ka jingioh bam tei met ki khunlung ruh kala kham biang.
Ka jingpang swai ki khynnah hapoh ka san snem kala hiar na ka 46.5% ha ka NFHS-5 sha ka 36.8% ha ka NFHS-6, katba ka jingdon jong ki khynnah kiba duna ka jingkhia kala hiar sha ka 25.3%, kaba kham duna ban ia ka national average.
Wat hapdeng kine ki jingkiew, ka kaiphod kala ithuh ia katto katne ki kam kiba donkam ban hap shimkhia kyrkieh.
Ka Meghalaya ka wan ha ka kyrdan ba khatduh eh napdeng baroh ki Jylla ka Ri ha ka jingdonkam ban pynjlan ioh khun, da 18.4% na ki kynthei ba la shongkurim kila pynpaw ia ka jingdonkam ki bym pat lah pyndep.
Ka kaiphod ka ong ba ka jingleh eiei ia kane ka bynta kan iarap bha ban kyntiew ia ka jingmih ha ka koit ka khiah ki Kynthei ba iohkhun bad ki Khunlung.

