Shillong, Jylliew 3: Ka Jylla Meghalaya kala ioh pdiang ia ka jubab kaba sngewtynnad na ka Sorkar Pdeng halor ka jingkyrpad ban shah ia ka jingtih dewiong na ki par kiba rit, ong u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma hynne ka sngi Balang, ha ryngkat ka maham ba ia ki jingtip kiba bniah yn sa pyntip tang hadien ba la ioh ia ka jingbit kaba pura.
“Ngi lah ioh ia ka jubab kaba biang hynrei ngan kiar pat ban ai ia kino kino ki jingtip ia mynta tad haduh ba ngin da ioh ia ka jingbit kaba pura na ka sorkar” ong u Sangma, ha kaba iadei bad ka jingiaid ka jingkren bad ka Sorkar India ban ailad ia ki par kiba long hapoh jong ka 100 hektar.
U Myntri Rangbah ula ong, ba kane ka mat kadei kaba donkam ban pyniahap tarjur hapdeng ka jingkamai jakpoh, jingshngain bad ka mariang. “Kam don kano kano ka jubab kaba paka bha halor kane. Kan iai long beit ka jingtynjuh bad ngi dang trei ha ka bynta da ki jingpyrkhing bad da ki jingeh” ula ong.
“Katba ka jingtih dewiong kadei ka bynta jong ka jingkamai jakpoh kaba long kaba kongsan, hynrei ngi la don ruh ha kajuh ka por ban pynneh ia ka jingshngain jong ki nongtih bad ka jingshah ktah jong ka mariang” ula bynrap.
“Ha ka rukom treikam, kan ym don satia kano kano ka rukom treikam kaban long long beit kaba biang pura nadong shadong, kin don beit ki jingeh bad ki jingtynjuh nangne shakhmat” ong u Sangma ba ka jingtih dewiong da ka jingstad saian ne Scientific Mining kala iaid shakhmat hapoh ka jylla lyngba ka jingai bit ka Sorkar Pdeng.
“Kumba long mynta, ki par kiba heh, ki par kiba don 100 hektar kidei kiba lah ioh jingbit na ka Sorkar India bad 4 tylli ki par kumba nga lah ong, ia ka jingbit lah dep ban ai ha kaba 3 tylli ki par kidei kiba la iaid bha shakhmat”.
“Bun bah u dewiong uba la tih lyngba ka jingstad saian udei uba la sdang ban shalan shabar jong ka jylla. Kumta ka rukom treikam kala sdang hynrei ngi lah don pat ha ka lynti kaba jrong kaba ngin dang hap iaid nangne shakhmat” ula ong.
U Myntri Rangbah ula ithuh ia ki par kiba rit kum ka mat kaba sngewkhia jong ka jylla.
“Ka jingsngewkhia ka jong ngi kadei halor ki nongtih kiba rit, ki bym don ia ki jaka kiba kidei ban don katkum ka jingdonkam, kine ki jingtynjuh kidei kiba dang iaid shakhmat bad ngi dnag pyrshang ban shimkhia ia ki da kaba pan jingbit na ka Sorkar India ha kaba ki par kiba rit kin lah ban ioh jingbit noh”.
Ha kaba iadei bad ka jingjia kaba dang shen ha kawei ka par kaba la iehshrah, u Sangma ula pynshai ia ka jingdon jong ka jingtih thliew ha kylleng ka Meghalaya.
“Kila don palat 21,000 tylli ki par kiba la iehshrah tang ha kawei ka district bad lada phi buh lang ha baroh kawei ka jylla, ki lah ban don kumba 25000 ki tylli ki par” ula ong.
“Ka long kaba eh bad kaba jynjar bha ia ngi ban leit da ka met ha baroh kitei ki bynta bad kitei ki par kidei kiba la don da ki spah snem ym tang da ki phew snem” ula bynrap.
“Nga banjur halor ka kyntien ka jingpynhap tarajur kadei kaba shisha bad ka long ruh kaba kongsan. Katba ngi dang phaikhmat sha ka jingkamai jakpoh, ngi hap ban pynthikna ba ngi bteng ban shimkhia ia ki briew ki jong ngi, ngi donkam ruh ban shimkhia ia ka jingim bad ia ka jingshngain jong ki nongtih”.
“Ngi dang trei bha da ka jingiajan bad baroh kynthup bad ka Sorkar India bad nga kyrmen skhem ba da ka jingiaid suki pa suki, ki kam baroh kin sa poi sha ka bynta kaba ngin lah shisha ban pyniahap tarajur ia kiei kiei baroh ha ka rukom kaba bha tam bad ka rukom kaba ryntih bha” ula ong.
