Jowai / Shillong, Naitung 17: U Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma hynne ka sngi Thohdieng, ula leit iashimbynta ha ka jingrakhe ia ka Behdeinkhlam ha Tuber bad ula pynbna ia ka skhim bathymmai ha ka jylla da ka jingthmu ban pynkhlain ia ki Niam bad ia ki jingtei kiba iadei bad ka kolshor ha kylleng jong ka Meghalaya.
Haba kren ha ka jingialang, ia kaba ula khot ba kadei kawei na kiba heh tam ka jingrakhe ia ka Behdeinkhlam ha Jaiñtia Hills, u Sangma ula ong, ba kane kadei ka sien ka baar ban wan jngoh ia ka Tuber bad ka jingbun jong ki nongiashimbynta kala kiew bha man la ka por.
Ula ong, ba ka jingwan lang jong ki paitbah na ka bynta kane ka jinglehkmen ka long kaei kaei kaba itynnad bad kaba sngewtynnad ban sakhi.
“Kane kadei ka jinglong tynrai jong ki paitbah ka jylla jong ngi. Kane kadei kaba pynlong ia ngi kumba ngi long. Kane kadei ka kolshor bad ka long kaba kongsan bha ba ngin pynim ia ki” ong u Myntri Rangbah ka Jylla bad ka bynrap, ba kane kadei kaba kongsan ba ngin sam ia kine ki riti dustur sha ki pateng ban dang wan da kaba jingiashimbynta shitrhem jong ki paitbah.
Ula pynpaw ba ka Behdeinkhlam, kadei kaba la leh tynrai ha kaban beh ia ka jingpang bad ia ka sniew ka smeh, ka bteng ban long kaba kongsan haduh mynta mynne, kum ka lad ban beh ia kiei kiei kiba sniew.
Ula ai khublei ia kane ka jinglehkmen bad pynpaw ia ka jingkongsan ha kane ka imlang sahlang kaba mynta.
U Sangma ula ong, ba ka sorkar ka thrang ban ai ia ki jingtei na ka bynta kine ki jinglehkmen. Kum shi bynta jong kane ka jingpyrshang, ka prokram kaba kyrpang yn sa pynbna noh shen ban kyrshan ia ki niam, kolshor bad ki sienjam kiba iadei bad ka histori jong ki jaidbynriew bapher bapher.
Kane ka scheme kan kynthup ia ki Seinraij, Seng Khasi, ki Balang Khristan ki bapher bapher bad kiwei kiwei ki jait niam hapoh ka jylla.
Kane ka Plan ka kynthup ia ka jingai jingiarap ban tei ia ka Museums & Galleries ban buh ha ki jingthoh ia ka hitori bad ia ka jinglong tynrai.
U Myntri Rangbah ula pynpaw ba dang shen la ioh ia ka jingtyrwa na ki nongialam ka Balang Presbyterian ban tei ia ka museum ban kynmaw burom ia u Thomas Jones bad ula ong, ba ia kum katei ka jingai jingkyrshan yn sa pdiang ruh na ka bynta ka Balang Catholic bad kiwei kiwei ki niam bad ki kynhun niam tynrai.
Ula kdew ruh ia ka jingtyrwa jong ka Seinraij Tuber ban tei ia ka Gallery bad Museum ha Tuber. “Ngi dang pyrkhat ban kyrshan ia kine ki jingtyrwa kiba la ai da ka Seinraij Tuber” ula ong bad ka bynrap ba ka jingthmu ka long ban pynthikna ba ka histori bad ka kolshor jong ki jaidbynriew ki bapher kin dei kiba la buh bad pynneh pynsah bha.
Halor ka jingpan jingiarap pisa, u Sangma ula ong ba ka jingdawa na Tuber ka long T.10 Klur, hynrei namar ba katei ka scheme kadei ban ai jingmyntoi ia baroh ki jait niam, kumta ka sorkar kan sa pynwandur bha ia ka Plan hashwa ban shim ia ka rai kaba khatduh ban ai jingiarap khnang ba yn ym ieh noh pat ia kino kino ki jait niam ne iano iano ruh.
Ka jingtyrwa jong ka Seinraij Tuber yn sa kynthup lang ha katei ka sienjam kaba iar bad ula ong ba ka sorkar kan trei ha kaban buh ia ki jingthoh bad ban kyrshan ia ka kolshor kaba naduh hyndai hynthai jong baroh ki jaidbynriew hapoh ka jylla Meghalaya.
