Pynhap pyrda ia ka jingrakhe 75 snem ka skul Umphyrnai Presbyterian
Shillong, Nohprah 10: U Myntri Rangbha ka jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Balang u la pyntip ba ka sorkar ka la don ha ka bynta ba khatduh (final stage) jong ka rai ba kongsan ban pynbeit thymmai ia ka rukom siew tulop ia kumba 20 hajar ngut ki nonghikai ad-hoc bad SSA.
Haba ai jingkren ha ka jingïalang pynhap pyrda ïa ka platinum jubilee ne ka jingrakhe dap 75 snem jong ka skul Presbyterian Umphyrnai Secondary School (LP section), u Sangma u la pynpaw ba kane ka jingtyrwa kan ai ka jingshngaiñ, ka jingshai ha ka jingpynkiew tulop, bad ka jingshngaiñ na ka bynta ka lawei.

“Kane kam dei ka rukom synshar jong ka sorkar, hynrei ka dei ka rukom treikam kaba thymmai kaba ai ia ka jingshong shngain”, ong u Conrad.
Shuh shuh u la bynrap ba kumba long mynta ka sorkar ka pynlut haduh ₹1,200 klur man u snem na ka bynta ka jingiarap grant-in-aid ia ki deficit, adhoc schools bad colleges, da kaba niew ia kane kum ka jingpynlut na ka bynta ka imlang ka sahlang.
U myntri rangbah u la kdew ruh ia ki jingeh kiba don ha ki kyrdan pule jong ki nonghikai da kaba u la kdew ba bun ki nonghikai kiba mynshuwa kim shym la pyndep ia ki kyndon jong ka ri (national norm) mynta ki nang iaid stet pyndep ia ki kyndon ba donkam, da ka jingkyrshan kaba la ai da ka sorkar.
U Sangma u la ong hapoh ka jylla ki don haduh 25 tylli ki kynhun ne ki seng jong ki nonghikai bapher bapher, kaba lam sha ka rukom pyniaid kaba jyrwit jyrwat bha.

U la pynshai ba ki jingeh ki dang sah ym namar ka jingduna nonghikai, ka pisa, ne ki jingduna ha ki policy hynrei namar “ka jinglong kaba la phiah bha” hapoh ka rukom hikai.
U la ban jur ia ka jingdonkam ban peit sha khmat bad wad ia ki lad ki lynti, da kaba pynthikna ba ka sorkar kan nym shim ia ki lad ki lynti kiba pynsniew ne ka ban kath ia ka ioh ka kot bad ka kmai kajih. “Ngi dei ban shim ia ki rai da ka jingsngewrit, bad katba ngi dang pynbeit ia ka rukom treikam, ngi dei ban rah lang ia baroh”, u la ong.
Hadien ka jingplie ia ka Jubilee Tablet, u Sangma u la ai khublei ia ka skul kaba la poi sha kane ka thong bad kynjoh sha une u mawmer.
U la pynpaw ba ka pule puthi ka dei kawei na ki mat bad ka thong ba kongsan tam jong ka sorkar naduh ba shimti ia u lakam synshar ha u snem 2018 bad u la kdew ba bun ki skul sorkar LP, UP, ki Secondary School, bad Higher Secondary ha ryngkat bad ki college, la nang pynbha shuh shuh lyngba ki prokram bapher bapher.
U Conrad ula ban jur ba katba ka jingnang kiew shaphrang ka dang iaid sha khmat, ka jingïaid lynti ruh ka dang ïai bteng.“Ia u mawnongrim la dep ban buh, bad suki pa suki bad ka jingtei ia ki skul ka la nangbha nangbha katba dang mih ki snem,” u la ong.
Halor ka histori jong ka skul, u Myntri Rangbah u la iaroh ia ka jingminot bad trei shitom jong ka skul bad ka managing committee ha kine ki phew snem. U la pynpaw ruh ïa ka jingsngewnguh ïa ka jingshakri kaba slem bha jong ka Principal, kaba wan kum ka khynnah skul ha u snem 1978. “Ka long shisha kaba ai mynsiem ba kawei ka khynnah jong kane ka skul mynta kala kylla long ka principal,” u la ong.

Ha kane ka sngi, kum ka jingkyrshan ia ka skul u Myntri Rangbha u la pynbna ha ka jingialang ba un ai ₹20 lak na ka Chief Minister’s Special Development Fund na ka bynta ban pynheh ïa ka ïing skul bad kumjuh ruh ki tiar tem tiar put na ka bynta ki khynnah skul.
Ha shwa ban pynkut ia ka jingkren, u myntri rangbah ka jylla u la pynpaw ia ka jingkyrmen ba kane ka jaka pule kan dang iai bteng ban pynwan dur ia ki jingmut jingpyrkhat jong ki samla bad ban pynkylla ia ki jingim jong ki.
U Bah Lambor Malngiang haba kren kum u symbud kongsan u la ai ka jingiaroh ia kane ka skul namar ha ki khyndai snem lynter ki khynnah kiba pass na kane ka skul ka long 100 percent, bad ha kine ki 75 snem kiba la leit kala ai jingshakri bad pynheh pynsan ia ki khun samla kynthei bad shynrang ryngkat ka jingnang jingstad.
U Bah Lambor u la pynsngew ruh ba um dei shuh u nongwei ia kane ka slul bad ia ka shnong namar ba u la don ka jingiadei kaba jan bha naduh u snem 2003 bad kane ka jingiadei ka dang iai bteng wat haduh kine ki por ba ym dei shuh u MLA.

Hadien ka jingpynsngew na ki nongpyniaid jong ka skul halor ki jingdonkam u Bah Lambor la ong, “Ngam donkam ban pan jingiarap na ka sorkar ban shna ia ka lynti na ka bynta ki khynnah skul ba kin wan rung sha skul hynrei na pla lade ngan sei ban pynshna ia ka”.
Ka Headmistress ka kong B Kharumnuid ka la ai ia ka histori lyngkot shaphang kane ka jaka pule, ia kaba la sdang ha u snem 1950 kum ka skul Lower Primary kaba la seng da ki mishoneri hapoh ka Balang Presbyterian Umphyrnai. Ka la pyntip ha ka jingïalang halor ka jingpynkiew kyrdan ïa ka skul sha ka kyrdan Upper Primary ha u snem 1995 bad sha ka kyrdan Secondary ha u snem 2005, da kaba ioh jingbit ban pynïaid ïa ka Secondary section ha u snem 2010, bud sa ka jingpynïasoh pura hapoh ka MBOSE ha u snem 2015.
Ha kane ka sngi la ia don lang ruh u Pastor C Lamare, u Bah L Kharkongor uba dei u Rangbah Shnong, u Bah Anthony Lyngdoh u BDO ka Mawryngkneng ki nonghikai skul bad ki kmie ki kpa jong ki khynnah skul nalor kiwei pat.

