Shillong, Risaw 26: Da kaba khot ia ka kum ka jingeh kaba shyrkhei tam ha ka histori jong ka United Democratic Party (UDP), u nongialam bad Symbud Myntri Rangbah barim Bah Bindo M Lanong u la ong ba ka UDP ka don hapdeng ka jakhom khait bad la tep ia ka hapoh ka jingialam jong u President ka party bah Metbah Lyngdoh, uba pyniaid ia ka party ha ka rukom ba u pyniaid ia ka kam jong u.
Haba kylli kumno u peit ia ka jingshah ieh kaba shyrkhei tam ha ka histori jong ka UDP ha kaba 11 ngut na ki 12 ngut ki MLA ki la phet noh – 8 ngut sha ka BJP bad 3 ngut sha ka NPP – kaba la pynlong ia ka party ban shah pynduh jait noh ha ka iing dorbar thawain, u Bah Lanong u la ong: “Peit ka party ka don ha ka jingma mynta, ka party kam pat ju mad ia kane ka jingeh.Kam pat ju mad ia kum kane ka jingeh naduh u snem 1997 haduh mynta hynrei wat shwa kata ka HPU, APHLC 1971-72, kam pat ju mad ia kane ka jait jingeh kumba ka long mynta bad baroh namar ka jingbym biang ki nongialam,” u la ong.
Haba kyntait ban kynnoh ia ki president jong ka party ha ka jinglong kyllum, u bah Lanong u la ong ba ha ka UDP, dei tang u president uba don ka jingkitkhlieh.
“Ban kynnoh ia kano kano ka party, ia u President jong kano kano ka party, la ka long ka UDP la ka long ia kano kano, ha ka jingshisha ym baroh kawei ka jinglong nongialam jongno jongno hynrei ha kane ka khep, ka khep jong ka UDP, nga sngewsih ban ong ia kane ba u president u sah marwei.Kumta, u hap ban ai jubab ia phi, u dei u briew uba dei ban iathuh ia phi balei,” u la ong.
“Da kaba wan sha ka UDP, u president ba pura jong ka party, u la wan sha ka sain pyrthei kham hadien namar, ha ka nongrim u dei u nongkhaïi da ka kam bad u la don ha ka kam khaïi pateng la slem bha,” la ong u Bah Lanong.
“Nyngkong eh ha ka por ba u Bah Tabung u dang don, kumta u la trei hapoh jong u ha kaba sdang bad ha ka por kaba biang ynda u Bah Tabung u la khlad noh u la kylla long u nongkhaïi ba pura hadien ka jingkhlad noh jong u thaw jong u. Bad nangta kum u nongkhaii ba pura, um shym la ailad ne aiti shi bynta ha uwei pat, u don baroh hangta marwei kumba nga la ïoh jingtip na ka tyllong khubor.”
“Kumta, ban don ha ka kam kum u nongkhaïi bad ban don ha ka sain pyrthei kum u president jong ka party, kam long kaba suk.Nga pyrkhat ba kata ka dei ka daw balei ba um lah ban long uba shisha pura ban ai ia ka por jong u baroh, ia ka bor jong u baroh, ia ka jingpyrkhat jong u baroh na ka bynta ka jylla, na ka bynta ka sorkar, na ka bynta ka jingsynshar.Hynrei nangta, kane ka dei jong baroh, ka jingai jong u hangta ka long jong u hi, kata ka dei tang ka pyrthei jong u hi, kumta kata ka dei ka daw kumno bad balei ka seng ka la poi sha kane ka kyrdan,” la ong u Bah Lanong.
“Nga sngewsih shibun, nga lah ban ong tang ia phi ba kane ka jinglong mynta ka dei ka jinglong kaba sniew tam kaba ym pay ju jia.Ngam shym la khmih lynti ia kane na uno uno u briew, wat na u Bah Metbah Lyngdoh ruh ha ka por ba u rung ha ka party ha ka sien kaba nyngkong, ngam shym la khmih lynti ba un long kumne.Hynrei nangta nga lah ban iohi, nga la iohi ia ka rukom ba u pyniaid ia ka kam jong u, bad map ia nga ba nga ong ia kane,” la ong.
“Ngi ju bakla, ngi dei tang ki briew, ngi dei ki briew hynnin ka sngi, ngi dei ki briew mynta bad ngin dang iai long katba phi dang don hangne.Ngam shym la khmih lynti ba u briew uba kwah ban don hangta, ban don ha ka sain pyrthei, uba kwah ban mihkhmat ia ki paidbah, uba kwah ban iarap ia ka seng, uba kwah ban don ha ka sorkar, phim lah ban pyrkhat ia kane ka jinglong nongialam kaba sbun bad su uwei pat u briew un leh ia kaba bakla,” u la ong.
“Ngam pat ju iohi hok naduh ki snem 1970, 1971, 1972, kumta bun ki nongialam ki la wan bad leit bad kiba bun na ki ki dei ki nongialam kiba shi sur shi dur, ha ka por ba ngi la ioh ia ka jylla kiba bun na ki nongialam kiba mynta kim shym la don wat ha ka sain pyrthei.Nga kren shaphang ki nongialam jong ka jylla ha kito ki por, ki lah ban don ia ka jingnang jingstad kaba biang watla ki don ia ka jingsngewtynnat jong ka jylla, hynrei ki don ia ka jingnang jingstad kaba biang bad kila iakhun na ka bynta ka jingmyntoi jong ki briew. Kata ka long kaba kongsan bha, phi lah ban nym long kiba tbit, hynrei lada phi long kiba bha, lada ka jingmut jingpyrkhat jong phi ka long kaba hok na ka bynta ka jingbha jong ka jylla, ka jingbha jong ki paidbah, nga pyrkhat ba kata ka long kaba kongsan bha ban ia kaei kaba long mynta,” la bynrap biang u Bah Lanong.
Haba ianujor ia u bah Metbah bad u president barim u la khlad noh u Dr Donkupar Roy, u la ong, ” Hooid u Dr Donkupar Roy u la long u briew uba bha, ym don jaka ban ianujor hapdeng u Dr Donkupar Roy bad u president ba mynta. Ka jingpyrkhat jong u (Dr Donkupar), ka jingmut jong u ka long nga pyrkhat na ka bynta ka jingbha ym tang ka party hynrei na ka bynta ka jingmyntoi jong ka sain pyrthei ha ka hok jong ki paidbah, kata ka hok jong ki paidbah, na ka bynta ka nongialam ban pyniaid ia ka party, ban pyniaid ia ka jylla, kane ka dei kaba ngi donkam kumta, ka UDP ruh ka donkam ia u nongialam uba bha.”
Halor ka jingkylli hato u bah Metbah u dei ban hiar shuki kum u president ka party bad myntri sorkar bad lada ka UDP ka dei ban weng noh ia ka jingkyrshan ia ka sorkar MDA, kumba la dawa da u heh ka Congress u bah Vincent Pala uba la kynnoh ba ki jingphet seng ki dei kiba la engineer da ka BJP bad ka NPP, u bah Lanong u la ong ba u bah Metbah un nym hiar shuki hi dalade.
“U long na ka bynta ka jingsngewrit, tang ialade, kumta un ym pynkhuslai mano ba wan bad mano ba leit katba u dang don.Un ym pyrkhat mano ba wan, mano ba leit katba ka iadei bad ka jingsngewtynnat jong u, ka jingsngewtynnat ba kyrpang jong u, u iaid da baroh ki jingdonkam jong ka jinglong nongkhaii bad ka jingsngewrit. Ha ka kam khaii, baroh ki leit na ka bynta mano ba riewspah, baroh ki leit, ka jingsngewrit, kumta namar kata un ym pyrkhat shaphang mano ba leit, mano ba wan, bad mano bas ah,” u la ong
Halor ka jingweng noh ïa ka jingkyrshan ïa ka MDA, u Bah Lanong u la ong, “Ka samoi treikam ka la jan kut, namar kata, baroh ka shong ha u myntri rangbah, kumta ngan ym ong ei ei halor kata.Lada nga la don ha ka jaka jong u, kata ka mut ha ka jaka jong u president ka UDP, lada ka poi ha kane ka kyrdan, ngam tharai ba u briew uba don ïa ka jinglong nongïalam kaba biang un pyrkhat ïa kata. Da kaba iaid da kata, nga la dei ban shu pyntip sha u Myntri Rangbah ban ong ba nga weng noh namar ki katto katne ki daw.Kumta ngan weng noh ia lade, ngan mih noh na ka kynhun myntri, hynrei un ym leh kumta tad haduh bad lymda u myntri rangbah hi u lah ban weng kam noh ia u ha kawei ka sngi.”
Halor ka lawei jong ka UDP bad ki party riewlum, u bah Lanong u la ong ba ym don ka party kaba neh junom, hynrei ka UDP hapoh u bah Metbah ka la kut.
“Ym don ka seng kaba lah ban sah ha ki pateng bynriew, ha ka jingim.Katba nang mih ki por, katba nang mih ki snem, ym don ki seng, khamtam ki seng saiñ pyrthei, phin shem la ka long ha Delhi ne ha ka jylla, ki ban neh junom, kumta ka Meghalaya kam dei kaba kyrpang.Wat ha Meghalaya ruh ki jingkylla ki la jia naduh mynnyngkong,” u la ong.
“Namarkata, nga shem ba kane ka jingkylla kaba ngi iakren shaphang jong ka, ngi thew ia ka UDP khamtam.Ka UDP ka la jah hapoh ka jingialam u Metbah Lyngdoh, ka UDP ka la jah lypa, ka la dep tep, kumta dei tang kata kaba dei kaba nga iohi bad la pynshisha da ki nuksa, da ki jingshisha, Kumta, kane ka dei shaphang ka UDP ka long kaba sngewsih ban kren shaphang jong ka” ong u Bah Lanong.
