Shillong, K’lyngkot 18: U Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma ula ong ba ka Sorkar Jylla kam shim la kyntait ia ki jingkynnoh hynrei kala shim ia ki sienjam kiba tyngeh pyrshah ia ki nongtih dewiong be-aiñ, ha kaba la ujor palat 1000 tylli ki Case ne mukotduma bad khang khyrdep ruh ia ki katto katne ki par.
Haba iakren bad ki nongthoh khubor hynne ka sngi Saitjain, u Sangma ula ong, “Ngi ngim shim la kyntait eiei ruh em ia ki jingkynnoh. Kaei kaba ngi kren baroh ka long ba ka don ka histori kumno la tih ia u dewiong ha ki snem kiba mynshwa, ka kamai kajih kaba la shah pynsangeh noh mardor”.
Ula banjur ia ka jingdonkam ban sngewthuh ia ka jinglong jingman jong katei ka mat, da kaba pynpaw ba ki paitbah kila shaniah ia ka kamai kajih da kaba tih dewiong la palat ia ka shispah snem.
“Baroh kaei kaba ngi ong, ka long ba lada phi knieh noh ia ka kamai kajih, lada phi knieh noh ia ka bam na ka miej jong u briew, kam long kaba suk iano iano ruh ban ong ia u briew ba phim lah shuh ban leh namar ba utei u briew un sa khmih kumno un peit ia la ka longiing longsem namar ba kadei kaei kaei kaba kila leh naduh ki 200 snem mynshwa, kaba mut ba ka pateng ka jongki kala leh lah palat ia ka 200 snem. Kumta phi hap ban sngewthuh ia ka jinglong jingman ia kiei kiei kiba la jia” ong u Sangma.
U Myntri Rangbah ula pynthikna ba ka sorkar kala shim ia ki sienjam pyrshah ia ka jingtih be-aiñ, ha kaba palat 1000 tylli ki case la dep ban ujor, da ki hajar ngut ki briew kila shah kem bad bun tylli ki par kila shah khang khyrdep.
“Kum ka sorkar, kadei ka kamram ka jong ngi ban pyntreikam ia ka aiñ bad haba ngi leh ia katei, ngi lah shem ba ngi don ha ka jingdon ia ki briew bad kitei ki kam kila iai jia ha kylleng ki kyndong jong ka jylla. Kaei kaba nga kwah ban ong, ka long ba ngim kyntait eiei bad ngim shym la kyntait hi ruh. Ka sorkar ka jong ngi kala dep ban ujor palat hajar tylli ki case pyrshah ia ki briew kiba la leh ia ka kam tih be-ain bad da ki hajar ngut ki briew kila shah kem, da ki hajar ngut kila shah chargesheet, bun ngut ki briew kila shah set ha phatok bad bun tylli ki par kila shah khang khyrdep” ula ong bad ka bynrap “Haba ngi leh kumtei, ngim lah ban ong, ba ngi la lah ban pynsangeh lut ha kylleng sawdong jong ka jylla, ngi lah ban ong ia baroh ba kin sngewbha ban sangeh noh bad kaei kaba nga kwah ban ong, ka long ia ka histori kumno katei ka kam kala long, ka jingshaniah ia ka kamai kajih ki paitbah ha katei ka bynta da ki spah snem kam long kaba suk ban khmih ba ki paitbah kin sangeh noh ban leh naduh lashai ka sngi namar ba kala mih ka hukum na ka iingkashari. Kin buh ialade ha ka jingeh ban shah kem, ngam ong, ba kidei ban shah, sngewbha wat nym pyrkhat ba nga kyntiew ia ka, nga shu iathuh ia phi ia ki jingshisha. Kin sa ong, peit ngi lah leh ia kane lah bun phew snem. Mynta ka iingbishar bad ka sorkar ka ong, phim lah ban leh shuh bad mano ban pyndap pynbiang ia ki khun ki kti, kumta kaei kaba nga kwah ban pynsngew ka long, ba kam long kaba suk ban shu ong phim lah shuh ban leh naduh lashai ka sngi bad ban khmih lynti ba ka pyrthei baroh kawei kan sngap ia phi”.
“Kila don ki jingeh bad ki long kiba kyllain bha hynrei nga tharai ba kaei kaba long kongsan bha kadei ba ngi lah iohi bad ngi lah dep ban iaid lyngba katei ka wat ia kaba ngi la iai bteng ban kem ia ki briew, ngi iai bteng ban khang khyrdep ia ki jaka tih, ngin iai bteng ban ujor mukotduma, ngi lah dep ban chargesheet bad hadien katei, haba don mano mano kiba leit tih ha kiwei pat ki jaka ngi kem ia kine ki briew bad ngi khang noh ia ka, kumta kine kiei kiei kila jia bad kin dang iai bteng ban jia ha ki por ban dang wan, hynrei ngim shim la kyntait pat. Ngi lah leh da kaba tyngeh bad donkam ban sngewthuh ia ka histori balei kane ka jia” la ong u Sangma.
U Myntri Rangbah ula pynpaw ba kaba shadien kan kham sniew shuh shuh haba ka jylla kala jam shaphrang sha ka jingtih da ka jingstad saïan ne Scientific Mining.
“Ngi iengskhem bad ngi la shim ia ki sienjam pyrshah ia kino kino haba ngi lap ba ka don ka jingleh ia ki kam kiba be-ain, ngi la bteng ban kem ia ki briew bad nga khmih ba kaba kham sniew shuh shuh kan long na sha lyndet ka jong ngi, kin don katto katne ki jingtynjuh kaba ngin sa mad ha ki snem ban wan namar jongka jingshisha ba ka Scientific Mining kala don mynta, ia ki jaka tih la ai da ka sorkar pdeng, ka Supreme Court kala pynmih ia ka hukum ban weng ia ka jingkhang pyrshah ne ‘Ban’ bad kumta ter ter. Nga khmih ba ngi dang iaid ha ka jingkylla bad lehse ha ki snem ban wan suki pa suki ngin iaid ha ka lynti kaba dei bad lehse ha ki snem ban wan ngin sakhi ruh ba kine ki kam be-ain baroh kin sa iap lut noh namar ba ngi lah don ia ka lad ban tih da ka jingstad saïan. Kadei ka jingkylla bad ka jingiaid jong ka kam kaban shim ia ka por bad haba katei ka jia ki jingeh bad jingtynjuh kin iai don beit” ula pynkut.
