Guwahati, Iaiong 27: Haduh 250 ngut ki dkhot jong ka jaitbynriew Jew B’nei Menashe jong ka Manipur bad Mizoram, kiba kam ba ki wan na kawei na ki “shiphew jait jong ki Israel kiba la jah”, ki la poi ha Tel Aviv ha ka miet jong ka sngi Palei.
Hynrei ïa kane ka kynhun la shim kum shi bynta jong ka rai ka sorkar Israel ban pynkynriah ïa ki sha Israel naduh u bnai Naiwieng ba la dep.
Ki B’nei Menashe ki dei na ka jaidbynriew Jew napdeng ki jaitbynriew Mizo bad Kuki jong ka jylla Manipur bad Mizoram, kiba la ngeit ba ki dei ki khun ki ksiew jong ka jaitbynriew Menashe.
Ki Bnei Menashe, ha ka ktien Hebru kaba mut “Ki Khun U Manasseh”, ki ngeit ba ki dei ki khun ki ksiew jong ka jait Manasseh, kawei na ki jait Israel ba la jah ha ka bible kaba la shah beh ha ka snem 722 BC da ka hima Assyria.
Dei ha ki snem 1970 ba arngut ki riewstad maverick Israeli anthropologists ki la leit jngoh ia ka thain shatei lam mihngi jong ka ri India bad ki la iohi ba katto katne ki riti dustur jong ki shuwa ka jinglong Khristan ki ia syriem bad ki riti dustur jong ki Jew.
Ki jingrwai jong ki Kuki ki don ka jingrwai kaba ia syriem bha, ki khanatang jong ki ki i kumba ki pynkynmaw ia ka jingphet na Egypt bad, ha ki por jong ka jingeh kum ki jingkhynñiuh jumai, ki khot ia ka kyntien tynrai kaba sawa kum “Manasseh!” Kumta la niew ia ki kum ki Menashe.
Ki don kumba 7,000 ngut ki dkhot jong ka jaitbynriew kiba sah hapdeng ka jylla Manipur bad ka Mizoram, hynrei kiba bun ki la dep ban buhai shnong sha Israel ha ki snem kiba la leit noh.
Ki Bnei Menashe, ki khun jong u Menasseh kiba la tip kum ki Shinlung ha ri India ki dei ki jaidbynriew jong ki Jew India kiba wan na ki jaidbynriew bapher bapher kiba kren da ka ktien Tibeto-Burman na khappud ka ri India, Bangladesh bad Myanmar kiba kam ba ki hiar pateng na kawei na ki Shiphew Jaitbynriew ba la Jah, la kynnoh ba ki dei kiba la pynshong nongrim ha ka jingngeit Hmar katkum ki kpa tymmen ba kyrteng ‘Manmasi’. Ka imlang sahlang ka don kumba 10,000 ngut ki dkhot.
Ka movement ne ka jingïakhih ka la sdang ha ka snem 1951, ha kaba uwei u nongïalam jaitbynriew u la ïathuh ba u la phohsniew ba ka ri hyndai jong ki briew jong u ka dei ka Israel, katto katne ki dkhot ka jaitbynriew ki la sdang ban pdiang ia ka jingmut ba ki dei ki Jew.
Shuwa ban sdang ka jingiakhih, ka imlang sahlang ka long kaba kham bun ka jaitbynriew Khristan. Ki dkhot ki dei na ki jaitbynriew Chin, Kuki, bad Mizo, nalor kiwei pat.
U dkhot jong ka Degel Menashe, ka seng jong ki B’nei Menashe kaba don ha Israel, u la pynthikna ia ka jingwan jong ki 249 ngut ki dkhot ha ka miet sngi Palei.
Katkum ka jingong jong katei ka seng, ia kitei ki nongwan buhai shnong thymmai, yn pynshong ia ki ha ki jaka bapher bapher jong ka thain shatei lam mihngi jong ka Israel, kum ha Nof HaGalil bad ha Kiryat Yam.
Ka Shavei Israel, ka seng shimet kaba peit ia ka jingwan buhai shnong sha Israel, ka la ong ba ka la iarap ha kaban leit sha Israel kumba 4,000 ngut ki B’nei Menashe ha kine ki snem kiba la leit noh.
Ka jingwan buhai shnong paidbah ka la jia ha u snem 2006, ha kaba 213 ngut ki dkhot jong ka imlang sahlang ki la wan buhai shnong na Mizoram, bud sa 233 ngut ki briew na Manipur ha u snem 2007.
Ia ki B’nei Menashe ym shym la khein ia ki kum ki Jew katkum ka ain jong ka Israel, bad kumta ka jingpynkynriah ia ki sha Israel ka donkam ia ka jingbit kaba kyrpang.

