Pynmih da ka Department of Microbiology , Shillong Medical College
Shillong, Naiwieng : Hato ngi la ju dih dawai antibiotiks ne em na ka bynta ka jingbaiongkhlieh, jyrhoh lane jingshit met? Lane ngi la ju sangeh noh ne em ban dih antibiotiks mar ia sngew khlain? Lane ngi ju pan bujli ne em da u antibiotik ba kham khlain namar ngi sngew ba u antibiotik ba ngi la dih teng u tlot than? Ngi lah ban sngew ba kine ki dei ki rai ki bym don jingma, pynban don ka jingma ba khraw kaba ap ia ngi. Kane ka dei ka Antimicrobial Resistance lane ka jingleh pyrshah jong ki khniang jingpang pyrshah ia ki dawai antibiotics.
Ki antibiotiks ki dei ki dawai ba khlain ba ju pyndonkam ban sumar ia ki jingpang infection ba ki briew ki ioh lyngba ki khniang jingpang bacteria. Tangba ki antibiotiks pat kim treikam pyrshah ia ki khniang jingpang Virus. Na kata ka daw, ki antibiotiks kin ym iarap satia ban sumar ia ki jingpang infections ba ioh lyngba ki virus kum ka jyrhoh, shitmet, baiongkhlieh lane flu.
Ka jingdih antibiotik khlem da donkam thikna ka lah ban ktah ia ka met lyngba ki side effects bad ka iarap pynban ia ki khniang bacteria ban ialeh pyrshah ia ki dawai antibiotics.
Jia aiu lada pyndonkam bakla ia ki antibiotics?
Katto katne napdeng ki khniang bacteria ki lah ban lait im da kaba ialeh pyrshah ia ki antibiotics. Kine ki bacteria kiba la lah ban ialeh pyrshah pat ki nang iai kharoi bad saphriang. Kaei kaba mih na kane? Ki antibiotic ba ju treikam mynshwa, kim treikam shuh mynta. Ki jingpang infection kiba ju suk bha ban sumar mynshwa, mynta lah shitom ban sumar bad ka buh jingma ia ka jingim briew. Bad kane ka Antibiotic resistance kam ktah tang ia u briew uba dih ia ki antibiotic. Ka lah ruh ban saphriang sha kiwei pat ki briew ha ki hospital bad ha ka imlang ka sahlang.
Aiu ka Meghalaya ka la leh?
Ban ialeh pyrshah ia kane ia ka jingma jong ka antimicrobial resistance, ka sorkar Jylla jong ngi ka lah pynmih ia ka Meghalaya State Antibiotic Policy 2025-26 ha ka 16 June 2025 ha ka Meghalaya Health Summit kaba nyngkong. Kane ka policy ka kyntu bad ai jingmut ia ka jingpyndonkam adkar ia ki antibiotics bad ban pynkhlain ia ka jylla ban ialeh pyrshah ia kane ka Antimicrobial Resistance.
Tangba ka jingjop lyngba ka policy kan urlong tang haba baroh ki briew ki shim khia ia la ki bynta.
Kaei kaba ki Nongshong Shnong Ki Lah Ban Leh?
Ka jingiada na ka antimicrobial resistance ka sdang shwa na ki kam ki jingleh kiba rit. Ba nyngkong, wat dih hi ia ki antibiotic khlem jingbthah na ki doctor. Wat pyndonkam ia ki antibiotic ba la sah na ka jingpang ba rim. Kaba ar, wat dawa/pan antibiotic na ki doctor jong phi. Pynban kylli na ki, “nga donkam shisha ne em ia ki antibiotik?” Kaba lai, dih antibiotic thik kumba la bthah da ki doctor. Wat pynkylla da lade hi ia ka dose bad wat sangeh ban dih tang shiteng por. Kaba saw, wat ju bynta (share) ia ki antibiotic jong phi bad kiwei pat. Kynmaw ba u antibiotik uba iarap ia phi u lah ban long u dawai u bym lah satia ban iarap ia kiwei pat. Article.pdf
Ka Lyngkor Jong Ki Doctor bad Ki Nongtrei ka Koit-ka Khiah
Man kaba phi thoh dawai antibiotik na ka bynta ki jingpang, kadei ka lad ban iada ia ki nongpang bad ruh ban iada ia ka lawei. Ai ne prescribe antibiotics tang haba donkam thikna. Pyndonkam ia ki tests ban thwet lane pynthikna ia ki jingpang infections ban bynrap ha ka jingai jingsumar. Peit thuh biang ynda lah ioh ia ki report jong ki test lada donkam ne em ban pynkylla dawai. Bad kynmaw borabor, u antibiotic ba khlain tam u lah ruh ban long u bym da bha tam.
Ka Bynta ba Kongsan Jong Ki Pharmasi
Ki pharmasi bad ki pharmacists ki don ka bynta ba kongsan bha ban batai ia ki paidbah shaphang ka jingpyndonkam antibiotic. Dei ban long adkar bha haba die ne ai ia ki antibiotics sha ki briew. Ym dei die ne ai antibiotics khlem don jingthoh na ki doctor.
Pynban, kyntu ia ki briew ban ym dih antibiotik na ka bynta ki jingpang ki bym donkam antibiotic. Pynsngewthuh ia ki briew kumno ban dih, katno sien ban dih bad ba ki dei ban dih kat kum ka jingthoh na ki doctor. Ki jingbthah jong phi na pharmacy kan iarap ban iada na ka jingpyndonkam bakla ia ki antibiotik bad ban iada na ka jingduh bor noh jong kine ki jait dawai.
Ka Jingiatreilang ban lada la ka Lawei
Ka antibiotic resistance kam dei tang ka jingeh tang ia ki hospital, ne tang ia ki doctor lane tang ia ki pharmacy.
Ka dei ka jingeh jong ka imlang-sahlang hi baroh kawei. Na kata ka daw, donkam ka jingiatreilang tylli hi kum ka imlang-sahlang.
Ki antibiotic ki dei kiba kordor bha. Lada ngi pyndonkam bakla ia ki mynta, lashai ngi lah ban duh noh ia ka bor jong ki. Hynrei lada ngi pyndonkam ia ki mynta ha ka rukom kaba dei, ngi lah ban pynneh pynsah ia ka jingmyntoi jong kine ki dawai na ka bynta ialade, ia ki khun ki kti bad ia ka lawei.
Te ha kawei pat ka por ba phi ioh shitmet, jyrhoh lane kino kino ki jingpang infection, ngin ym kylli, “ngan dih antibiotic aiu?” Ngin kylli pynban, “nga donkam antibiotic ne em?” Ailad ia ki nongtrei ka koit ka khiah ba kin shim ia ka rai ban ai antibiotic ne em.
Ai ba ka jylla jong ngi kan long adkar ha ka rukom jingpyndonkam ia ki antibiotic. Ha kaba ki nongpang kim dih dawai antibiotic da lade hi. Ha kaba ki doctor ki long adkar ban thoh/prescribe antibiotic. Ha kaba ki pharmasi ki long adkar ha kaba die ne ai antibiotik.
Namar ka jingiada ia ki antibiotik mynta ka mut ka jingiada ruh ia ka jingim briew ha ka lawei. To ngin ia tylli ban iatrei ryngkat ban pynsangeh ia ka Antimicrobial Resistance.

