Mih jyndat ka JAC na ka jingialang
Shillong, Risaw 22 : Ka jingïalang jong ki kynhun bapher bapher halor ka Shillong Ropeway Project kaba kot T. 151 klur ka la kut ha ka sngi Palei hapdeng ka jingïakren kaba khluit, bad ki dkhot jong ka Joint Action Committee (JAC) Against Shillong Ropeway Project ki la mih jyndat na ka jingïalang, da kaba kynnoh ba ka Sorkar ka pynlong ïa ka “personal hearing” khlem da pyntip sha ki nongshong shnong.
Hadien ba la pynïaid ïa ka jingïalang, u Commissioner & Secretary ba khmih ïa ka Tnad Tourism, Bah Cyril V. Diengdoh, u la ong ba ka Sorkar ka la khot ïa baroh ki kynhun kiba don bynta ban pynshai bad jubab ïa ki jingsngewkhia ba ki don.
“Ngi la ai ka jingbatai halor ka Shillong Ropeway Project, khamtam halor ki jingsngewkhia kiba la pynpaw da ki paidbah. Ngi la khot ïa baroh ki nongïadon bynta na ki tnad sorkar, kynthup ïa ka PHE, Shillong Municipal Board bad kiwei ki tnad kiba la don bynta ha ka jingïasyllok. Ngi la khot ruh ïa ki dkhot jong ka Raid Laban Dorbar Pyllun bad ka Joint Action Committee. Baroh ki nongïadon bynta ki la wan sha kane ka jingïalang bad la ai ïa ka jingpynshai kaba bniah,” ong u Bah Cyril.
Ia ka project la pyntrei da ka Meghalaya Ropeway Development Authority (MRDA).
U Bah Cyril ula iathuh ba ka jingbatai kala pyni shai ba kam don satia kano kano ka tyllong um ne ka umpohliew ka ban shah ktah ha kane ka ropeway.
“Ha ka jingbatai, ngi la pyni ïa ki tyllong jong ki umpohliew bad kumno ki lynti um ki tuid, kynthup ïa ka watershed. Ngi la pyni ruh ba ki tower jong ka projek ki don halor u lum kabym don tyllong um hapoh jong ki. Ngi la pyni sha baroh ki nongïadon bynta ba ym don satia ki tyllong um kaba shah ktah,” u la ong.
U la pynshai ruh ba ka catchment jong ka Umiew, kaba bsa um sha ka Greater Shillong Water Supply Scheme lyngba ka pung Mawphlang jong ka PHE, ka don ha uwei pat u lum bad kan ym shah ktah na kane ka projek.
Haba kren halor u jaka kyntang ha Lum Shyllong, u Bah Cyril ula ong, “Ngi la pynshai lyngba ka PowerPoint Presentation (PPT) ba ka terminal point kaba ha jrong kan don hapoh jong ka Shillong Viewpoint, ha ka jaka kaba la aiti da ka Raid Laban. Ka terminal point kaba ha trai kan long ha ka jaka nursery kaba dei trai jong ka Tnad Forest, kaba la aiti sha ka Tnad Tourism. Ka don ha ka jaka sorkar kaba la don lypa. Ka jaka khlaw kyntang jong u Lum Shillong bad ka jaka kyntang ha Lum Shillong kin ym shah ktah satia.”
U Commissioner ka Tnad Tourism u la ong ba ka projek ka la ïoh ïa baroh ki jingbit kiba donkam na ka Indian Air Force, Airport Authority of India, Indian Army bad Raid Laban Dorbar.
“Ka project kala ïoh ïa ki No Objection Certificate (NOC) na baroh ki bor ba dei peit. La soi ïa ka jingïateh wai jaka ha u bnai Kyllalyngkot bad ki nongmihkhmat jong ka Raid Laban Dorbar Pyllun ha ka jingïalang paidbah. La pynlong ïa ki prokram bad ki paidbah naduh u snem 2021, bad la buh ïa u mawnongrim jong ka projek ha u snem 2024,” u la ong.
Haba jubab halor ka jingkynnoh ba ym shym la ïasyllok bad ki paidbah, u Bah Cyril u la ong ba ïa ka jingïasyllok la pynlong katkum ka Environment and Social Management Plan (ESMP), kaba long ka jingdonkam na ka bynta ki projek kiba ïoh jingïarap pisa na ka New Development Bank. La pynlong ïa kane da ka kynhun kaba laitluid.
“Ia ka jingïasyllok bad ki paidbah ym shym la pynlong da ka Tnad Tourism, la pynlong ïa ka da ka Meghalaya Institute of Governance (MIG), kaba dei ka kynhun ba la ithuh ban pynlong ïa kum kine ki jingïasyllok na ka bynta ki projek bapher bapher, kynthup ïa ki surok, ban pynthikna ïa ka jingtreikam kaba shai. Lyngba ki Rangbah Shnong bad ki nongïalam shnong, la pynlong ïa ka jingïasyllok ha ka thaiñ Laban namar ba ka projek ka ktah ïa katei ka thaiñ,” u la ong.
Haba pynpaw ïa ka ropeway kum kawei na ki projek jngohkai pyrthei na ka bynta ka lawei, u Bah Cyril u la ong, “Ïa kane ka ropeway la tei katkum ki SANS standards. Kine ki dei ki kyrdan jong ka Europe ha kaba ïadei bad ka jingshngaiñ bad ka teknoloji ba bha tam kaba lah ban ioh. Ka dei ka monocable gondola system kaba kit ïa ki nongjngohkai pyrthei na Madan Laban sha Shillong Viewpoint.”
U la ong ba kane ka projek kan ïarap ban pynduna ïa ka jingkhapngiah bad kan ïada ïa ka jaka kyntang.
“Ynda la sdang treikam ka ropeway, ïa ka surok kaba ïaid sawdong u Lum Shillong, kynthup ïa ka surok kaba leit sha ki jaka ki shipai bad Air Force lah ban khang nh ia u paidbah bad baroh ki nongjngohkai pyrthei kin lah ban leit lyngba ka ropeway. Kane kan ïarap ruh ïa ki nongdie mar ha katei ka jaka,” u la ong.
“Ka ropeway ka dei ka projek kaba iada ka mariang, namar kam pynmih ïa ka tdem bad ka jingjaboh lyer kum ki kali. Kan ïaid nalor jong ki dieng bad kan ailad ïa ki nongjngohkai pyrthei ban peitkai ïa ka dur jong ka nongbah Shillong ha kawei ka liang bad ïa ka jingrben jong ki khlaw kiba jyrngam ha kawei pat ka liang,” u la ong.
U la ong ba ka Sorkar ka la shim jingthoh ïa baroh ki jingai jingmut kiba la nang pynsngew bad baroh ki mat kiba la buh jingthoh yn sa bishar bniah katkum ka aiñ.
“Ngi la pyrshang ban pynsngewthuh ïa baroh ki nongïadon bynta, kynthup ïa ka JAC, ba ki jingsngewkhia jong ki la shimkhia ban leh eiei. Lada don ki kynhun kibym pat sngew hun, ngi dang kloi ban ïakren shuh shuh bad ki. Hynrei, man la ka projek ka don la ka por ba la buh bad ki jinglut jingsep. La dep ruh ban pynlong ïa ka jingleit jurip lang ïa ka jaka ha u bnai Nailar. Ngi kyrpad ïa ki nongïadon bynta ban shaniah ha ka rukom treikam bad ha ki jingbit ba la ïoh na ki bor ba dei peit.”
Ka jingïalang kala sakhi ïa ka jingïakren kaba khluit bha shwa ba ki dkhot jong ka JAC ki mih jyndat na ka jingialang.
Uwei u nongïalam jong ka Dorbar Pyllun u la kam ba ka shnong la pynbna ha man la ki dong shaphang kane ka jingïalang. “Haba ïadei bad kane ka hearing, hooid, ngi la ïoh ïa ki shithi bad ngi la pynbna ha man la ki dong. Hynrei, halor ki jingkam ba ym shym la don ka jingpynbna, ngi la pynbna shisha, tangba kim shym la ïoh sngew shaphang jong ka. Wat mynta ruh, ïa ka shithi kaba phi la ai hynnin ka sngi la pynbna ha baroh ki dong, hynrei peit, ym don ba wan,” u la ong.
U la ong ruh ba ka JAC, kum ki nongshong shnong, ka dei ban ïoh ïa ka lad ban kren.
Haba pyrshah ia kane, ka Secretary jong ka JAC, Dr. Linda Marbaniang, ka la ong shwa ba kan mih noh na ka jingïalang: “Phi ong ba phi la khot ïa ka public hearing. Hato phi kren ïa ka jingshisha? Phi la khot ïa ngi? Em, phim shym la leh ïa kata. Sngewbha wat thok. Sngewbha kren ïa ka jingshisha, namar ka jingshisha kan jop. Ngi kwah ïa ka jingbishar kaba hok. Ki Dorbar Shnong ki ong ba kim shym la ïoh jingtip, kumta sngewbha wat thok.”

