Itanagar, Nailur 4: Ka jingwad bniah kaba thymmai ka la lap ba ar tylli ki pung thah kiba don hajrong ki lum thah ha Arunachal Pradesh ki don ha ka jingma kaba khraw na ka jinglah ban bthei (Glacial Lake Outburst Flood), katba 36 tylli kiwei pat ki pung la khein kum kiba kham duna ka jingma.
Katei ka jingwad bniah, kaba la pynmih ha ka Discover Hazards, ka la bishar bniah ia ki 127 tylli ki pung ha kylleng ka Arunachal Pradesh bad la lap ba 89 tylli ki don ha ka jingma kaba rit, 36 tylli ki don ha ka jingma kaba pdeng bad ar tylli ki don ha ka jingma kaba khraw.
Ka GLOF ka mih haba ka um ba la buh ha ka pung kaba jylliew ne kaba jrong bha ka mih kynsan kynsan, bunsien hadien ka jingbymlah jong ka natural moraine dam.

Ki pung ba pdeng bad ba heh ka jingma ki don ha Upper Dibang Valley, West Kameng bad Tawang, ki jaka kiba kongsan ym tang na ka bynta ki jaka shong jaka sah kiba don shapoh wah hynrei wat na ka bynta ki jingtei bording um ruh.
Katkum ka jingong jong ki nongwad bniah ka jingma ka lah ban nang kiew katba ki glacier ki nang kynriah bad ki pung kiba jrong ki nang heh hapoh ka jingkiew ka jingshit.
Ki don 24 tylli ki PGL kiba heh 110.72 hectare ha u snem 1988, ha u snem 2020, ka jingdon jong ki ka la hiar sha ka 22 tylli, katba ka jingheh jong ki baroh kawei ka la kiew sha ka 125.93 hectare.
Ki pung kiba nang heh stet da kaba pyndonkam ïa ki jingtip ba la lum na ki satellite kiba bun ki por, ki nongwad bniah ki lap ïa ka jingkiew kaba khraw ha baroh ar ka jingdon bad ka jingheh jong ki pung ha Arunachal Pradesh hapdeng u snem 1988 bad 2020.

Ki nongwad bniah ki la kdew ia ki jingpule kiba kham mynshuwa kiba pyniadei ia ka jingroi jong ki pung glacial bad ka jingkhluit jong ka pyrthei bad ka jingkylla ka suinbneng.Ka jingkiew ka jingshit ka la pynsted ia ka jingkhluit jong ki lum Himalaya, kaba la pynmih ia ki pung kiba thymmai bad kaba la pynlong ia kiba la don lypa ban nang heh.
Ka Arunachal ka don shibun ki pung kiba jrong bha, khamtam ha Dibang Valley, Lohit, Tawang, Upper Siang bad West Kameng District.
U secretary kam pohiing jong ka sorkar pdeng u Govind Mohan ha ka sngi Palei u la bishar bniah ia ka glacial lake outburst floods (GLOFs) bad ka jingpynkhreh ia ka jingtwa na u slap bad ka Arunachal Pradesh bad kiwei kiwei ki Himalayan state bad ki UT.
Da kaba ka Arunachal ka dei napdeng ki jylla kiba don ha ka jingma na ki GLOF bad ki jinghap slap, u Mohan u la ban jur ban buddien beit ïa ki pung kiba lah ban shah ktah ki jingpynbna kiba kham kloi bad ka jingthmu ban pynkynriah .

