Shillong LS Byelection | Kular u kyrtong NPP ban tynruh ia ka ktien Khasi ha ka 8th Schedule | Donkam iatreilang u MP bad ka Sorkar

Nongpoh, Jymmang 21 : U kyrtong ka National People’s Party (NPP) jong ka elekshon shiteng samoi ka Shillong Lok Sabha, Dr DRL Nonglait, ha ka sngi Balang, ula kular ban rah tynruh ia ka jingdawa pynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra jong ka Riti Synshar ka Ri hapoh Parliament haba ban jur ba ka jingiatreilang hapdeng ka Sorkar Jylla bad u MP ka long kaba kongsan bha ban ioh ia ka jingithuh na Delhi.

Haba kren ha ka jingialap elekshon ha Nongpoh kaba la khring ia ki nongkyrshan na Nongpoh bad Umsning constituency, u Dr Nonglait ula ong ba ka ktien Khasi kala long pura mynta ka Official Language ha Jylla bad ka sienjam ba bud ka long ban ioh ia ka jingithuh da ka Riti Synshar ka Ri.

“Ka thoh ka tar Khasi ka dei ka thoh ka tar kaba kham khraw ban ia ka thoh ka tar jong kiwei pat ki riewlum ha ka thain Shatei Lam Mihngi ka Ri India” ong u Dr Nonglait haba pynkylla ia ki jingshem jong u haba leh PhD.

“Ha katei ka por, ka University ka sngew ba kam lah ban long ha kaban shah ban thoh PhD thesis ha ka ktien Khasi namar ka kyrdan jong ka ktien ka dang hap ban kiew. Kumta, nga la hap ban thoh ia ka thesis jong nga ha ka English”.

U bynrap ba ka jinglong jiingman kala kylla mynta. “Hynrei hadien katto katne snem ba nga pyndep ia ka PhD, ka UGC bad ka NEHU kila shong bishar ia ka jinglong jingman ka ktien Khasi bad lap ba kala biang bad kumta ia ki thesis ka PhD la shah ban thoh ha ka Khasi. Kumta, ka Khasi ka dei ka ktien kaba ngi lah ban ple bad thoh naduh klas A haduh ka PhD, ka kyrdan pule ba halor eh”.

Haba ainam sha ka Khasi Author Society, ula ong ba ka Sorkar Jylla kala pdiang mynta ia ka jingdawa ban pynlong ia ka ktien Khasi kum ka Official Language ka Jylla.

“Naduh u snem 2005, u Dr DD Lapang ula leh iala ka bynta….la pynlong ia ka ktien Khasi kum ka Associate Official Language. Hynrei mynta la kyntiew kyrdan ia ka ktien Khasi…kam dei shuh tang ka ktien bynrap jong ka Sorkar hynrei ka Official language ba pura” ula ong.

“Mynta ngi la lah ban thoh shithi sha u DC ka Nongpoh ha ka ktien Khasi bad ka dei ka jingdawa jong ngi ba ki shithi ba wan na ka Ophis u DC bad ki Tnad Sorkar sha ki Khlieh Synshar Shnong lane ki paidbah ka dei ban thoh ha ka Khasi” bynrap u Dr Nonglait haba pyntip ba ka Sorkar kan sa thaw ia ki Rules na ka bynta kane.

U Dr Nonglait ula ban jur ba tang ka jingithuh hapoh ka Jylla kam pat biang satia. “Ka kam kam pat kut hangne..Ngi donkam ia ka jingithuh na ka Riti Synshar ka Ri bad ngi donkam ia u MP ban rah ia kane ka kam hapoh ka Parliament, ban iasyllok bad kiwei ki MP bad ki Ministry ba dei khmih, kaba dei ka Ministry of Home Affairs” ula ong.

Ula kdew ia ki kabu bala sepei ha ki snem bala leit, haba pynpaw ba ka ktien Nepali bad Manipuri kila shah kynthup ha u snem 1992 bad Bodo ha u snem 2003.

“U MP jong ngi um shym la lah ban ong eiei namar ba kam don ka jingiatreilang kaba jam hapdeng u MP bad u Myntri Rangbah ka Jylla” ula ong haba kren ia ka jingkynthup u snem 1992.

Halor ka jingpynrung ia ka ktien Bodo, ula bynrap “U MP ha katei ka por ruh um shym la lah ban leh eei ban pyntyllun shakhmat ia ka ktien Khasi watla ka ktien Khasi ka kham long shai ban ia ka Bodo”.

U Dr Nonglait ula ong ba ula pdiang ia ka ticket ka NPP “ym ka burom shimet lane ka kabu” hynrei da ka “jingsngew rit bad ka jingdon ka jingkitkhlieh ban tynrong ia kane ka jingkit jong ka Jaidbynriew”.

“Ngan ym duh ne iohnong eei da kaba long MP namar nga la don lypa ia ka kyrdan kaba biang hapoh ka University. Hynrei nga shim ia ka jingkitkhlieh naka bynta ka Jaidbynriew Hynniewtrep” ula ong.

Une u kyrtong ka NPP ula buh ruh ia ka jingburom niam bad ka rep ka riang kum ki mat treikam ba hakhmat eh. Ula khot ia ka “jinglong laitluid ha ka niam bad ka jingshakri parabriew kaba long lyngba ki mishon bapher bapher bad ki Balang” bad bynrap “Ngi don bun ki niam, bun jait ki rukom im, hynrei kawei ka Jaidbynriew”.

Halor ka rep ka riang, ula ong ba ka ri-lum Khasi kala “nan grit naduh ka por jong ka Sorkar Bilat” ha kaba bun ki jaka ba sboh kila leit lut sha Assam bad Bangladesh.

“La ieh ha ngi tang khyndiat eh ka jaka kaba u Blei u dang buh na ka bynta ka Jaidbynriew kaba tipbriew tipblei, ka Jaidbynriew Hynniewtrep” ula ong.

U Dr Nonglait ula pynpaw ba u sngewskhem ba da ka “jingiatreilang ki nongialam ka NPP bad da ka jingiatreilang jong ka Sorkar bad ka Kynhun Myntri ha ka Jylla, ngi ngeit skhem ban gin lah ban pynkohnguh ia ka Sorkar Delhi ba kan pynrung ia ka ktien Khasi ha ka khyrnit ba phra ha kine ki khyndiat snem ban wan”.

Kiba iadonlang ha kane ka jingialang ki kynthup ia u National Vice President ka NPP bad Symbud Myntri Rangbah ka Jylla Bah Sniawbhalang Dhar, u MLA ka Mawhati Bah Charles Marngar, MLA ka Umsning Dr Celestine Lyngdoh, MDC ka Nongpoh Kong Rona Khymdeit, ki nongialam ka party bad ki nongtrei ka party.